شارژ سرا

تبلیغات

آموزش خرید و استفاده از بسته های اینترنت همراه اول، ایرانسل و رایتل

آموزش خرید و استفاده از بسته های اینترنت همراه اول، ایرانسل و رایتل

جی اس ام: این روزها اینترنت همراه استفاده چشم گیری بر روی سیم کارت های موبایل داشته است. ارتقاء شبکه تلفن های همراه به نسل سوم و چهارم و افزایش سرعت دسترسی به اینترنت و در نهایت نفوذ اپلیکیشن های موبایل در بین جامعه سبب شده که شاهد رشد روزافزون استفاده از اینترنت در گوشی های همراه باشیم. اما آیا می دانید با استفاده از بسته های اینترنت هر سه اپراتور همراه اول، ایرانسل و رایتل می توانید بسیار مقرون به صرفه تر از این اینترنت همراه استفاده کنید در این پست آموزش استفاده و خرید بسته های اینترنت سیم کارت های ایرانسل، همراه اول و رایتل را قرار داده ایم

اینترنت همراه اول ایرانسل رایتل بسته ها

در همراه اول شما با پرداخت مبلغ ۱۰ هزار تومان در ماه می توانید از ۲.۵ گیگابایت اینترنت همراه استفاده کنید. این در حالیست که شما در تعرفه اینترنت آزاد با پرداخت ۷۶۸۰ تومان تنها از ۱۰ مگابایت اینترنت می توانستید استفاده کنید. حال تصور کنید اگر بخواهید ۲.۵ گیگابایت را در ماه بدون استفاده از بسته اینترنت و با تعرفه آزاد دانلود کنید چه مبلغی باید پرداخت کنید؟ اگر چنین حجمی را با تعرفه آزاد و بر روی سیم کارت اعتباری دانلود کنید باید مبلغ ۱.۹۲۰.۰۰۰ تومان پرداخت می کردید. پس مقرون به صرفه است که با استفاده از بسته های اینترنت تنها ۱۰ هزار تومان در ماه پرداخت کنید. برای فعال سازی بسته های اینترنت همراه اول باید از طریق کدهای زیر عمل کنید:

بدین ترتیب اگر بر روی سیم کارت همراه اول خود از اینترنت استفاده می کنید، به مانند سیم کارت های ایرانسل، مقرون به صرفه ترین راه استفاده از بسته های اینترنت طبق روش گفته شما دربالا است. حالا نگاهی به وضعیت اینترنت نسل سوم رایتل و هزینه های آن بیندازیم.

 

بسته های اینترنت رایتل و نحوه فعال سازی آن:

 

اپراتور رایتل اولین اپراتور ایرانی مسحوب می شود که اینترنت نسل سوم را در اختیار مشترکین خود قرار داد. در سایت رایتل برای هر دو نوع سیم کارت اعتباری و دائمی یک تعرفه درج شده است و آن نیم ریال به ازای هر کیلوبایت است. البته به نظر می رسد رایتل تعرفه اینترنت رومینگ را ارزان تر از تعرفه اینترنت نسل سوم قرار داده است. (در مکان هایی که آنتن رایتل شما ضعیف است شما می توانید از آنتن اپراتورهای دیگر استفاده کنید. در این زمان اگر از اینترنت آن اپراتورها بخواهید استفاده کنید باید به ازای هر کیلوبایت ۰.۳۵ ریال پراخت کنید)

 

در رایتل نیز شما اگر بخواهید ۱۰ مگابایت را به صورت تعرفه آزاد دانلود کنید باید مبلغی در حدود 5120 تومان پرداخت کنید اما در ازای آن با خرید یک بسته اینترنت پایه ۳۰ روزه با مبلغ ۱۲۵۰۰ می توانید از ۱.۵ گیگابایت اینترنت استفاده کنید. اگر بخواهید ۱.۵ گیگابایت را با تعرفه آزاد بر روی سیم کارت های رایتل دانلود کنید باید مبلغی در حدود ۷۶۸۰۰۰ تومان پرداخت کنید. پس در اینجا نیز مشخص می شود که پرداخت ۱۲۵۰۰ تومان بسیار مقرون به صرفه تر از ۷۶۸۰۰۰ تومان است

 

 

 

 



برچسب ها : ,,,,,,,

google042cde424e1bb22c.html

google042cde424e1bb22c.html



کتاب 7 معجزه برای داشتن چهره زیبا

کتاب 7 معجزه برای داشتن چهره زیبا

 

 

دوست مهربان من در این فایل متنی میخواهیم شما را با خارق
العاده ترین معجزاتی که میتواند پوست و چهره شما را دگرگون
کند و شما را به چنان درخشندگی و جذابیتی که لایق آن میباشید
برساند آشنا کنیم.
با خواندن این فایل متنی دوست من متوجه میشوی که این
معجزات الهی چقدر بزرگ و زیبا میباشند و با مصرف و توجه
به این معجزات قدرتمند از بروز تمام بیماریها از جمله
بیماریهای قلبی عروقی، سرطانهای پستان و روده بزرگ،
پوکی استخوان، تومورهای سرطانی، سرطان مثانه و روده
بزرگ، سنگ کلیه، سرطان مجاری ادرار، یبوست، چاقی در
خردسالان، ورم مفاصل، کرم خوردگی دندان، آسم، برونشیت،
روماتیسم، نقرس، میخچه و زگیل )به صورت موضعی(، سل،
نیش زدگی و فشار خون بالا پیشگیری خواهی کرد تا زندگی
شاداب و سرشار از نشاط را در پیش روی خودت داشته باشی
دوست مهربانم.
دوست من بهتره با خودت صادق باشی، بهتره رودر واسی رو بزاریم کنار، اگه جدا خواهان سلامت و زیبایی پوست و چهره و
حتی اندام خودت هستی ! اگه خواهان شادابی و نشاط هستی! اگه توان اراده ی بالایی داری پس شروع کن، زندگی و پوست
خودت رو با این معجزات الهی که در اختیارت قرار داده شده دگرگون کن، تو زیبا ترین و در عین حال شادابترین هستی چرا؟!
چون از قدرت اراده استفاده میکنی، قدرتی که از خالق یکتا بشما بخشیده شده، دقیقا مثل همین معجزات خارق العاده.
www.zibayeman.com
دوست عزیز و مهربان این معجزات رو شما مدام باشون در ارتباطی
و ممکنه در طول روز بارها و بارها اسمشون به گوشت رسیده، اما
دوستانه از تو میخواهم که از امروز شروع و عمل به انجام این 7
معجزه و راز بزرگ کنی چرا که این معجزات بر اثر تحقیقات چندین
سال و ماه بدست آمده،
روزها و ساعات بسیاری زمان صرف کردم، شب های بسیاری تا
به صبح مطالعه انجام دادم تا به تو دوست مهربان این 7 معجزه
قدرتمند را بگویم، تنها لطفی که تو دوست عزیز در حق من انجام
خواهی داد اینست که ازت میخوام بارها این معجزات رو با دقت
بخونی و عمل کنی، چرا؟! چون دوستانه خواهانه زیبایی و شادابی
برای تو هستم. دوستانه خواهانه تغیر در تو هستم، این رو خود شما
بزودی متوجه میشوی، کافیه فقط و فقط اراده کنی و در راه تغیر
و دگرگونی، عمل کنی.. به چنان اطمینانی خواهی رسید که باور
خواهی کرد این معجزات چقدر زیبا میباشند.
پس خداحافظ پوست تیره و چروک های پیشانی
خدا حافظ مواد شیمیایی و آرایشی
خدا حافظ بیماریها و استرس ها
و خدا حافظ انرژی های منفی
شاید سوال برات پیش بیاد که آیا جدا با این معجزات میشه به این همه زیبایی و دگرگونی که دربارش صحبت میشه رسید! آیا با
خواندن این معجزات تمام بیماریها درمان یا شفا داده میشن!؟
www.zibayeman.com
خب اجازه بده بیشتر دربارش صحبت کنیم دوست مهربان، ما در دنیایی زندگی میکنیم که به طور فراوان آلودگی هوا و محیط از
طریق انواع کارخانه های صنعتی وجود داره، که روی پوست تاثیرات منفی خواهد گذاشت، پس اینجا خودمان باید دست بکار شیم
و محیط را پاکسازی کنیم، میتونیم از نزدیکترین شروع کنیم یعنی معجزه ذهن!
از تو میخوام برای چند ثایه خودت رو در جایی پر از بیماری، خشکی، آب و هوای بد تصور کنی! میبینی چی شد! دیدی چقدر
روحیت رو باختی و تحلیل رفتی! دیدی که ذهن برای تو از آن تصور واقیت ساخت، پس بیا و تغیری در این تصور بده لطفا.
حالا بیا و تصورت رو عوض کن، در بهشتی زیبا سرشار از مهر و محبت، شادابی و نشاط با معجزات فراوان ذهن ت را درگیر کن!
میبینی چقدر تغیر، بزرگ و اعجاز انگیز شد، دیدی چقدر شادابی، پس چرا از تمام معجزات استفاده نکنی؟ چرا گوشه ای بنشینی و
منتظر باشی تا زیبایی و شادابی به سراغت بیاد؟
بیا و شروع به تلاش کن، تلاش کن تا خودت نتیجه را احساس کنی و از دیدنش لذت ببری .
دوست مهربان و پر مهر من، تنها دانستن وجود این معجزات کافی نیست، شما باید این معجزات را درک کنی، زیرا با درک کامل و
دانستن این معجزاته که به راز آنها پی خواهی برد، پس چندین بار این معجزات را بخوان تا تمامی کلمات را از صمیم قلبت درک
کنی تا زمانی که میخوای از این معجزات استفاده کنی با عشق به آنها بنگری و قدرت خداوند متعال و بلند مرتبه را احساس کنی و
ببینی که خالق یکتا چه معجزاتی را برای ما با عشق به امانت داده است.
www.zibayeman.com
مصرف شیر برای داشتن دندانها، ناخنها و موهایی سالم و شاداب تر و عملکرد بهتر مغز و سلامت روانی لازم است. این نوشیدنی
به علت داشتن کلسیم فراوان مصرفش به همراه ویتامین های دیگر از جمله ویتامین D باعث استحکام استخوانها، دندان ها، تقویت
ریشه مو و پیشگیری از ریزش آن ها می شود. وجود کلسیم به همراه ویتامین A ، ویتامین های گروه B و پتاسیم نیز مانع از نرم
و نازک شدن موها می شود و به درخشان شدن آن ها کمک فراوان می کند . شما همچنین میتوانید برای سلامت و قوت ماهیچه ها
از شیر به علت داشتن پروتئین بهره ببرید، پیشنهاد میشود بعد از ورزش یک لیوان شیر بنوشید تا تمام پروتئین و انرژی مورد نیاز
بدن را جذب کنید.
نوشیدن منظم و روزانه شیر باعث پیشگیری از بیماریهای قلبی عروقی، سرطانهای پستان و روده بزرگ، پوکی استخوان، دیابت
نوع دوم، افزایش فشار خون نیز میگردد، همچنین به علت وجود کالری، پروتئین، انواع ویتامین و کلسیم، مصرف آن برای دوران
بارداری و شیردهی پیشنهاد خواهد گشت.
www.zibayeman.com
عَسَل که آن را به فارسی اَنگَبین گویند، مایعی شیرین و گرانرو است که زنبورعسل از شهد گلها تولید میکند .
عسل طبیعی همواره برای شادابی پوست مورد استفاده بوده است، به جهت سهولت جذب بهتر و مقاومت در برابر کوفتگی، مخصوصاً
در مورد فعالیت های فیزیکی، مقاومت قوی را ایجاد می کند؛ همچنین کارایی بیشتر فکری را سبب می گردد. بنابر این هم افراد
سالم هم افراد بیمار برای درمان هر نوع ضعف مخصوصاً در موارد هضم یا جذب غذا در بدن به آن نیاز دارند. به علاوه باعث
افزایش رشد نوزادان، تثبیت مقدار کلسیم استخوان، کمک به درمان کم خونی و بی اشتهایی می شود .
اگر تأمل بیشتری در آیات قرآن داشته باشید نیز متوجه می شوید که به عسل اشاره شده است و خدایت به زنبور عسل وحی کرد «
که از کوه ها، درختان، سقف های رفیع، منزل گیر؛ سپس از انواع میوه های شیرین )و از حلاوت و شهد گل های خوشبو( تغذیه کن
و راه پروردگارت را به اطاعت بپوی، آن گاه از درون آن، شربت شیرینی به رنگ های مختلف بیرون آید که در آن، شفای مردم
است. در این کار نیز آیتی )از قدرت خدا( برای متفکران پیداست .
عسل، شفای هر دردی است و هیچ دردی در آن نیست، بلغم را کم می کند و قلب را جلا می دهد .
www.zibayeman.com
این معجزه خلقت به میزان قابلتوجهی دارای ویتامینهای متنوع و مواد آنتیاکسیدان بوده و روند پیری پوست را بسیار زیاد به
تأخیر میاندازند، دندان ها را سالم و انسان را همیشه شاداب و پرنشاط نگه میدارد، در واقع انار یکی از غنیترین منابع پلیفنلها
که گروهی از آنتیاکسیدانهای قوی هستند میباشد. هدف آنتیاکسیدانها، کند کردن یا جلوگیری از صدمه سلولی است که توسط
علل مختلف استرسزا حادث میشوند. مانند: آلودگی هوا، استرسهای روحی و سموم مختلفی که به صورت روزمره خواسته و
ناخواسته با آنها مواجه هستیم.
انار به واسطه داشتن مواد آنتی اکسیدانی و الاژیک اسید از بروز سرطان جلوگیری کرده و رشد تومورهای سرطانی مانند سرطان
پوست و پروستات را کند می کند، همچنین برای بیماران مبتلا به فشار خون بالا نیز مفید بوده، دوست مهربان من، مصرف یک انار
معمولی میتواند ۴۰ درصد نیاز روزانه به ویتامین C را تامین کند. در نتیجه مصرف آن برای بیماران مبتلا به کمخونی به خصوص
بانوان بسیار بسیار مفید میباشد .
www.zibayeman.com
معجزه دیگری که از خلقت خداوند است آب میباشد، نوشیدن مرتب آب البته آب سالم می تواند با عث زیبا و شاداب شدن پوست،
بهبود بخشیدن به جریان خون، هوشیارتر شدن و بهتر تمرکز کردن، تخلیه کردن سموم بدن، تنظیم درجه حرارت و خنک سازی بدن
توسط تعریق، مرطوب کردن پوست، چشمها، دهان و مجاری تنفسی، روانکاری مفاصل و سیستم گوارشی، کمک به هضم و گوارش
غذا و حمل مواد مغذی و اکسیژن به سلولها ی بدن، تنظیم الکترولیتهای درون بدن مانند سدیم و پتاسیم، و امکان تغذیه بهتر و
جوان کردن پوست شود.
آب پاک همچنین باعث جلوگیری از چین و چروک و خطوط ریز شیارهای پوست، خطر ابتلا به سرطان مثانه و روده بزرگ، سنگ
کلیه، سرطان مجاری ادرار، یبوست، چاقی در خردسالان، ورم مفاصل، سرطان و بیماری های قلبی و کرم خوردگی دندان میشود.
دوست مهربان من، سعی کن به این موارد که الان در اختیارت قرار خواهم داد خوب عمل کنی تا همیشه سالم و تندرست باشی
روزانه 10 لیوان آب پاک و سالم بنوش، قبل از احساس تشنگی آب بخور، آب را به نوشیدنی های دیگر ترجیح بده، قبل از حمام
نیز سعی کن یک لیوان آب پاک بنوشی.
www.zibayeman.com
بهترین نکته دربارهی گوجه فرنگی، این است که به روشهای مختفی میتوان آنرا میل کرد، میتوانید آنرا در سالادتان خرد کنید،
خام بخورید و یا اینکه آنرا روی منقل کباب کنید، سوپهای لذیذی با آن درست کنید و خیلی کارهای دیگر .
همچنین ترکیبات موجود در گوجهفرنگی برای بیرنگ و رو بودن پوست نیز خوب است، معمولاً اغلب بدلیل کمبود ویتامین یا مواد
معدنی است که رنگ پریده میشوید، و خوشبختانه گوجه میتواند این را درمان کن، بین سلامت سیستم معده و گوارش و ظاهر
پوست شما ارتباط نزدیکی وجود دارد، شاید خودتان هم متوجه شده باشید، زمانهایی که معدهتان مشکل دارد بیشتر مستعد آکنه
یا مشکلات پوستی دیگر هستید، گوجهفرنگی حاوی فیبر زیادی است که به هضم کمک کرده و به پوست شما نیز آبرسانی میکند؛
و این باعث خواهد شد تا پوستی سالم و درخشان داشته باشید . پس یا آب گوجهفرنگی بنوشید و یا خامش را گاز بزنید تا پوستتان
بزودی درخششی طبیعی و جذاب پیدا کند .
اگر به فکر یک سم زدایی کامل هستید تا بدن و پوستتان را تمیز کنید، خوردن گوجه یا نوشیدن آب گوجهفرنگی
در هر روز، بعنوان بخشی از دورهی سم زدایی، ایدهای بینظیر و شگفت آور است .
www.zibayeman.com
این معجزه نیز همانند دیگر معجزات حاوی خواص بیشماری میباشد، اگر می خواهید ظاهری شاداب و زیبا داشته باشید و از
ویتامینهای زیاد، بخصوص ویتامینهای گروه B و عناصری مانند منیزیم و فسفر که تاثیر آرام بخش بر روی انسان دارد بهره
ببرید حتما از سیر استفاده کنید. چرا که سیر تنظیمکننده مهمترین اعمال بدنی میباشد .
سیر برای درمان بیماری های مختلفی ازجمله آسم، برونشیت، روماتیسم، نقرس، میخچه و زگیل )به صورت موضعی(، سل، نیش
زدگی و فشار خون بالا مفید است. در ضمن، سنگ کلیه را خرد می کند و در ضدعفونی کردن دستگاه های ادراری و عفونت های
واژینال و مثانه نیز مؤثر است .
بعضی از افراد از سیر برای پیشگیری از سرطان کولون، سرطان معده، سرطان سینه، سرطان پروستات و سرطان ریه استفاده می
نمایند. همچنین از سیر برای درمان پروستات بزرگ شده، دیابت، ورم مفاصل، آرتروز، رینیت آلرژیک )تب یونجه(، اسهال مسافران،
فشار خون بالا در اواخر بارداری، سرماخوردگی، پیشگیری و درمان عفونت های باکتریایی و قارچی استفاده می شود .
سیر سرشار از فولیک اسید، ویتامین C ، کلسیم، آهن، منیزیم، پتاسیم و مقدار کمی روی و ویتامین های B1 ، B2 و B3 است .
www.zibayeman.com
دلیل اصلی جوان ماندن با چای سبز وجود میزان قابل توجهی آنتی اکسیدان به ویژه آنتی اکسیدان های موثر در حفظ شادابی موجود
در چای سبز است . آنتی اکسیدان ها یکی از شاخص ترین عوامل برای حفظ سلامتی و شادابی سلول های بدن، با به تعویق انداختن
شروع روند پیری سلول ها هستند، آنتی اکسیدان های موجود در چای سبز، سلول های پوست را در مقابل آسیب ها به ویژه رادیکال
های آزاد، یکی از عوامل ایجاد سرطان و افتادگی و آسیب به پوست، محافظت می کند. به این ترتیب چای سبز مانع از بروز سرطان،
افتادگی و چروک خوردن پوست به ویژه پوست صورت می شود، میتوان نوشیدن چای سبز را مکملی برای سلامت دهان و دندان
دانست. علاوه بر این چای سبز با از بین بردن باکتری های نامناسب محوطه دهان، بوی بد دهان و تنفس بد بو را نیز مرتفع می کند .
چای سبز فعالیت سلول های مغز به ویژه بخش های مربوط به حافظه را تقویت و تحریک می کند. از طرفی چای سبز باعث
در سلول های مغز و با این حرکت مانع از تخریب سلول های مغز و بروز بیماری آلزایمر » استیل کولین « کاهش میزان می شود.



برچسب ها : ,,,,,,,,,,

کریستیانو رونالدو در ایران

 

سفر کریستیانو رونالدو به ایران

خبر جدید

 

بقیه در ادامه مطلب



برچسب ها : ,,,,,,,,

Sentences, Paragraphs, and Beyond with Integrated Readings, 6E

 

بقیه در ادامه مطلب



برچسب ها : ,,,,

مقاله جرم-از-ديدگاه-حقوق-و-قانون-مجازات-اسلام

حقوق جزاء و جرم شناسى
بررسی جرم از ديدگاه حقوق و قانون مجازات اسلامی
« مطالعه و بررسى جرم دزدى از ديدگاه از ديدگاه فقه، حقوق و قانون مجازات اسلامى»



پروژه دات کام

www.prozhe.com















مقدمه
سرقت از جمله جرائمى است كه سابقه ديرينه در زندگى انسان دارد و مى‏توان گفت‏پيشينه آن از هنگام شروع زندگى جمعى و تحقق مفهوم مالكيت بوده و همواره موردتقبيح و مجازات بوده است. از ديرباز كه كاروان زندگى بشر در مسير نظم و قانون‏قرار گرفته، سرقت در زمره رفتار ناپسند و ممنوع قرار داشته است. به دليل‏سهولت نسبى ارتكاب سرقت در مقايسه با جرائمى چون كلاهبردارى و محسوس بودن سودبه دست آمده از آن، بخش فراوانى ازجرائم ارتكابى دركشورهاى مختلف به آن اختصاص‏دارد. امروزه در بيشتر كشورهاى جهان به دليل تنوع و گستردگى سرقت، جازات‏هاى‏متفاوتى نيز براى هر يك در نظر گرفته شده است، مانند: سرقت‏ساده، سرقت توام باآزار، سرقت از منازل مسكونى، سرقت در شب، سرقت از بانكها و صرافيها و سرقت ازمغازه‏ها.
در قوانين كيفرى ايران، از هنگام تصويب قانون مجازات عمومى مصوب 1352 تا زمان‏تصويب قانون مجازات اسلامى مصوب 1375، مقررات مربوط به سرقت، دچار دگرگونى‏هاى‏فراوانى شده است و به دنبال تغييرات پديد آمده، پرسشها و ابهاماتى درباره‏تعريف سرقت و مقررات آن و ربودن مال غير و تفاوت آن با سرقت بوجود آمده است.
نوشته حاضر، ضمن بررسى مواد مربوط به سرقت و ربودن مال غير و تعريف هر يك ازآنها، تلاش كرده است تا با بيان تفاوت بين سرقت و ربودن مال غير، موارد ابهام‏را برطرف نموده و پرسشها را پاسخ دهد.
گفتار يكم: سير تحول قانونگذارى سرقت در قوانين ايران
با تصويب قانون مجازات عمومى مصوب 1304، در قوانين  كيفرى ايران، بدون اينكه‏جرم سرقت تعريف شود، براى آن مجازات تعيين شد.
همچنين در ماده 222 قانون‏مجازات عمومى مصوب 1352 كه عينا همان ماده قانونى، قانون مجازات عمومى مصوب‏1304 است، بدون اشاره به تعريف سرقت مقرر داشته بود:
هرگاه سرقت جامع شرائط مقرره در شرع نبوده ولى مقرون به تمام پنج‏شرط ذيل باشد،جزاى مرتكب، حبس دائم است.
پس از انقلاب اسلامى با دگرگونى در ساختار سياسى كشور، برخى قوانين نيز دچارتحول گرديد. از آن دسته مى‏توان قانون مجازات عمومى را نام برد كه با تصويب‏قانون حدود و قصاص، جايگزين قانون مذكور گرديد. از جمله مقرراتى كه در قانون‏حدود و قصاص تغيير يافته، مقررات درباره جرم سرقت است كه طى مواد 212 تا 218قانون ياد شده، مورد حكم قرار گرفته بود.
ماده 212 قانون حدود و قصاص چنين نگاشته شده بود:
سرقت عبارت است از اينكه انسان مال ديگرى را بطور پنهانى بربايد.
مطابق ماده 215 همان قانون، سرقت در صورتى موجب حد مى‏شد كه شرايطى را داشته‏باشد، از جمله بايستى سرقت به صورت مخفيانه انجام مى‏گرفت. مقايسه ماده 212 كه به تعريف سرقت پرداخته و در آن قيد به طور پنهانى آمده بود، با ماده 215 كه‏شرائط سرقت موجب حد را ذكر كرده و از آن جمله شرط مخفيانه بودن سرقت را مطرح‏كرده بود، اين پرسش را برمى‏انگيخت كه آيا قيد به طور پنهانى در تعريف سرقت، ازجمله اركان تشكيل دهنده جرم سرقت است، آنگونه كه در ماده 212 ذكر شده بود ويا در زمره شرايط سرقت موجب حد به شمار مى‏رود، آنگونه كه در ماده 215 آمده‏بود؟پاره‏اى از نويسندگان حقوق كيفرى بر اين عقيده بوده و هستند كه قيد به طورپنهانى در تعريف سرقت از جمله شرايط سرقت‏حدى است و نمى‏توان آن را در رديف‏اركان تشكيل دهنده سرقت محسوب نمود.«1»
با توجه به پرسش فوق و ابهامى كه در تعريف سرقت با مقايسه ماده 215 قانون‏حدود و قصاص وجود داشت، قانونگذار در سال 1370 با تصويب قانون مجازات اسلامى،كه بايستى به طور آزمايشى تا پنج‏سال اجرا مى‏شد تغييراتى را در برخى موادقانون حدودو قصاص بوجود آورد.از آن جمله مى‏توان تغيير شكلى اندك را در تعريف‏سرقت نام برد.
انونگذار در ماده 197 قانون مجازات اسلامى مصوب 1370 چنين‏مقرر داشت:
سرقت عبارت است از: ربودن مال ديگرى به طور پنهانى.
همانگونه كه ملاحظه مى‏شود، قانونگذار قيد به طور پنهانى را در تعريف سرقت‏حفظكرده است، ولى در ماده 198 همان قانون كه بيانگر شرائط سرقت موجب حد است، قيدمخفيانه را از زمره شرائط حذف نموده است و با اين عمل، اين نظريه را كه‏مخفيانه بودن از جمله شرائط سرقت موجب حداست، رد كرده و عملا بيان داشته كه‏قيد به طور پنهانى بايستى در رديف اركان تشكيل دهنده سرقت‏شمرده شود. با اين‏حال برخى از نويسندگان حقوق كيفرى بر اين عقيده‏اند كه عمل قانونگذار درباره‏حفظ قيد به طور پنهانى درتعريف سرقت، درست نيست و بايستى قيد مذكور در زمره‏شرايط سرقت موجب حد ذكر گردد. از اين رو يكى از اهداف نوشته حاضر از يك سوبررسى اين مساله است كه اركان تشكيل دهنده جرم سرقت چيست و آيا بايستى درتعريف آن قيد به طور پنهانى را اخذ نمود يا خير؟
از سوى ديگر با توجه به تعريف قانونگذار از سرقت، به دست مى‏آيد كه سرقت لزومامخفيانه است و بايستى پنهانى انجام پذيرد، در نتيجه دزديهايى كه بگونه آشكارو علنى واقع مى‏شوند زير عنوان سرقت‏شمرده نمى‏شوند. بدين جهت اين پرسش تداعى‏مى‏كندكه تكليف دزديهايى مانند كيف‏زنى كه علنا و آشكارا صورت مى‏پذيرد چيست وتحت چه عنوانى مرتكبين آن مجازات مى‏شوند؟
پس از سپرى شدن دوره پنجساله آزمايشى قانون مجازات اسلامى مصوب 1370 و آشكارشدن برخى نقاط ضعف و پرسشها درباره قانون مذكور، قانونگذار مجددا در سال 1375پاره‏اى از تغييرات و اصلاحات را در برخى موارد آن، بويژه درباره مقررات سرقت‏بوجود آورد و فصل جديدى را، كه سابقا وجود نداشت، زير عنوان سرقت و ربودن مال‏غير گشود و طى مواد 651 تا 667 انواع گوناگون سرقت و ربودن مال غير را به‏ضميمه خريد و فروش، تحصيل و اختفاى اموال مسروقه و همينطور تكرار در جرم سرقت‏را مورد حكم قرار داد.
نكته قابل توجه در قانون مجازات اسلامى مصوب 1375، طرح عنوان ربودن مال غيردر كنار عنوان سرقت است.
مطالعه و مقايسه مواد ياد شده در قانون مجازات اسلامى مصوب 1375 كه در فصل‏بيست‏ويكم آن ذكر شده، ممكن است‏شبهاتى را به وجود آورد. به عنوان مثال در ماده‏665 قانون ياد شده، چنين آمده است:
هر كس مال ديگرى را بر بايد و عمل او مشمول عنوان سرقت نباشد، به حبس از شش‏ماه‏تا يكسال محكوم خواهد شد و اگر در نتيجه اين كار صدمه‏اى به مجنى‏ءعليه وارد شده‏باشد، به مجازات آن نيز محكوم خواهد شد.
پرسش اين است كه چگونه ممكن است كسى مال ديگرى را بربايد ولى عمل وى مشمول‏عنوان سرقت نشود؟
از سوى ديگر قانونگذار در ماده 657 همان قانون مقرر مى‏دارد:
هر كس مرتكب ربودن مال ديگرى از طريق كيف‏زنى، جيب‏برى و امثال آن شود، به حبس‏از يك تا پنج‏سال و تا 74 ضربه شلاق محكوم خواهد شد.
پرسش ديگر اين است كه با توجه به ماده فوق، آيا قانونگذار در ماده 66 كه عيناآن را ذكر نموديم دچار تكرار و دوباره‏گويى شده و يا اينكه امر ديگرى را مدنظردارد؟ از آنجا كه تعريف جرم سرقت و مقررات راجع به آن، به ويژه مقررات جديد، برگرفته‏از مباحث فقهى است، نوشته حاضر، نخست به تجزيه و تحليل جرم سرقت از ديدگاه‏فقه پرداخته و سپس به پاسخ پرسشهاى ياد شده مى‏پردازد.
گفتار دوم: تجزيه و تحليل جرم سرقت
1-2 سرقت در لغت واژه سرقت در كتابهاى لغت به معناى گرفتن شى‏ء در پنهان است و در معناى آن‏مفهوم خفا و پنهان اخذ شده است.«2» از اين رو به طور كلى يكى از معانى آن پوشيده‏و مخفى شدن است و«سرق‏» به معناى‏«خفى‏» آمده است.«3» استراق سمع يعنى مخفيانه‏گوش‏دادن.«4» در قرآن كريم نيز چنين آمده است:
« الا من استرق السمع فا تبعه شهاب مبين.»«5»
ابن منظور در تعريف سارق چنين مى‏گويد:
السارق عندالعرب من جاء مستترا الى حرز فاخذ منه ما ليس له.
سارق نزد عرب، كسى است كه به طور پنهانى به سوى حرز مى‏آيد و چيزى را كه ازخودش نيست بر مى‏دارد.«6»
با توجه به مطالب فوق به دست مى‏آيد كه سرقت از ديدگاه اهل‏لغت، داراى سه ركن ويا به عبارتى چهار ركن است:
1- برداشتن شى‏ء
2- از آن ديگرى بودن
3- پنهانى بودن
4- منقول بودن ، اين ركن ملازم با مفهوم برداشتن است زيرا شئ غيرمنقول قابل‏برداشتن نيست، لذا ذكر مستقل آن ضرورتى ندارد.«7»
منطقا چنانچه يكى از اركان ياد شده مفقود شود، مفهوم سرقت تحقق پيدا نمى‏كند. لذا اگر مال منقول نباشد و يا اگر منقول بود، برداشتن آن پنهانى نباشد و يااگر پنهانى بود، از ديگرى نباشد، عمل انجام شده سرقت نخواهد بود.
2-2 مقايسه سرقت و مفاهيم مشابه همانگونه كه ملاحظه گرديد در مفهوم لغوى سرقت قيودى اخذ شده است، از جمله‏پنهانى بودن و گفته شد چنانچه يكى از قيود آن مثلا پنهانى بودن مفقود شود،عنوان سرقت به آن منطبق نخواهد شد و تحت عنوان ديگرى از آن نام برده مى‏شود كه‏در كتابهاى لغت و نوشته‏هاى فقهى به آن اشاره شده است و در اينجا نيز اشاره‏مى‏شود.
1-2-2 استلاب يا اختطاف چنانچه مال پنهان ربوده نشود، صورت‏هاى گوناگونى دارد كه در كتابهاى لغت ونوشته‏هاى فقهى به آن اشاره شده است، از آن جمله مى‏توان استلاب را نام برد. استلاب از ريشه سلب و به معناى گرفتن شى‏ء با قهر و غلبه است.«8» طريحى مستلب رااينگونه تعريف مى‏كند:
والمستلب هو الذى ياخذه جهرا و يهرب; مستلب كسى است كه به طور آشكار مال رامى‏گيرد و فرار مى‏كند.«9»
به عنوان مثال كسى كه دسته اسكناس را با زور از چنگ صاحبش خارج كرده و فرارمى‏كنند، طبق اين تفسير مستلب ناميده مى‏شود.
مرحوم مقدس اردبيلى(ره) در اين‏باره مى‏گويد:
والمستلب قيل: هو الذى يسلب المال من القدام; مستلب كسى است كه مال را از پيش‏رو مى‏ربايد.«10»
مرحوم صاحب جواهر نيز مى‏فرمايد:
منظور از استلاب، نهب مال و فرار كردن است.«11»
در برخى نوشته‏هاى فقهى اهل‏سنت به جاى استلاب از واژه‏«نهب‏» استفاده شده و چنين‏ذكر كرده‏اند:

المنتهب، هو الذى ياخذ المال جهره بمراى الناس منتهب، كسى است كه در پيش روى‏مردم و به طور آشكار مال را اخذ مى‏كند.«12»
واژه ديگرى كه با استلاب هم معناست، اختطاف است.« خطفه‏»: استلبه بسرعه.«13»
بنابراين اگر كسى مال ديگرى را به طور آشكار و با قهر و غلبه بگيرد، اصطلاحاسارق نيست، بلكه مستلب يا مختلس است. از اين رو زبيدى مى‏گويد:
السارق عند العرب من جاء مستترا الى حرز فاخذ مالا لغيره، فان اخذه من ظاهرفهو مختلس و مستلب و منتهب. سارق نزد عرب كسى است كه به طور پنهانى به سوى حرزبيايد و مال ديگرى را بردارد، بنابراين اگر به طور آشكار مال را بردارد، وى‏مختلس و مستلب و منتهب است.«14»
2-2-2 اختلاس در فرهنگ لغت، اختلاس به معناى استلاب آمده است.
«خلست الشى‏ء: اذا استبلته،اختلاس كردم شئ را، هنگامى است كه سلب كرده‏ام آن را.»«15» اين‏گونه تفسير اقتضامى‏كند، اختلاس همان معناى استلاب را داشته باشد و تفاوتى با يكديگر نداشته‏باشند.
برخى نوشته‏هاى فقهى نيز هر دو را به يك معنا تفسير كرده‏اند. ابن ادريس حلى دراين‏باره مى‏گويد:
والمختلس، هو الذى يسلب الشى‏ءظاهرا لاقاهرا من الطرقات والشوارع من غير شهرلسلاح ولاقهرا، بل استلابا واختلاسا ...
;مختلس، كسى است كه بدون به كارگيرى اسلحه‏و بدون قهر، بلكه به صورت استلاب و اختلاس، مال را به طور آشكار در راه‏ها وجاده‏ها (از مردم) سلب مى‏نمايد.«16»
با اين حال بيشتر نوشته‏هاى فقهى، آن دو را به يك معنا تفسير نمى‏كنند و بين‏آنها تفاوت نهاده‏اند.«17» شهيد ثانى در اين باره مى‏گويد:
... فلاقطع على المستلب وهوالذى ياخذ المال جهرا ويهرب ولاالمختلس وهو الذى ياخذالمال خفيه; حد قطع بر مستلب جارى نمى‏شود و او كسى است كه به طور آشكار مال رامى‏گيرد و فرار مى‏كند و همينطور بر مختلس نيز جارى نمى‏شود و او كسى است كه به‏طور پنهان مال را مى‏گيرد.«18»
بنابراين مستلب كسى است كه مال را آشكارا اخذ كرده و فرار مى‏كند و مختلس كسى‏است كه مال را به طور پنهان اخذ مى‏كند.
شايد با توجه به همين تفسير فقهى بوده كه طريحى شبيه آن را ذكر كرده است.«19» درروايات ائمه(ع)، هر دو واژه بكار رفته ولى چنان تفاوتى در آنها بيان نشده است:
قال امير المومنين(ع):
لاقطع فى الدغاره المعلنه وهى الخلسه ولكن اعزره; درهجوم‏هاى آشكار كه همان خلسه‏است، حد قطع جارى نمى شود بلكه تعزير مى‏كنم.«20»
عن ابى عبدالله(ع) قال:
ليس على الذى يستلب قطع; حد قطع بر كسى كه مال ديگرى را سلب كرده است، جارى‏نمى‏شود.«21» روشن نيست چرا پاره‏اى از فقها بين تعريف مستلب و مختلس تفاوت گذاشته‏اند، بااينكه در كتابهاى لغت آن دو به يك معنا تفسير شده و همين‏طور در روايات صادرشده چنان تفاوتى ديده نشده است.
صاحب جواهر بعد از تعريف مستلب، معناى مختلس را به مستلب ارجاع مى‏دهد و هر دورا به يك معنا تفسير مى‏كند، سپس سخن شهيد ثانى را در بيان تفاوت بين مستلب ومختلس، كه قبلا نقل گرديد، بيان نموده و كلمه خفيه را كه در تعريف وى ازاختلاس ذكر شده و وجه تمايز اختلاس و استلاب است، به معناى غفله تفسير مى‏كند. گويا ايشان در نظر دارد معناى آن دو كلمه را بر يكديگر منطبق نمايد و تفاوت رااز بين ببرد:
... ولعل المنساق منه اخذ المال من صاحبه عند صدور غفله منه; شايد معنايى كه نزديك‏به معناى خفيه مى‏باشد، گرفتن مال است از صاحب آن، هنگامى كه وى در غفلت بسرمى‏برد.«22»
اگر چه صاحب جواهر به دنبال برداشتن تفاوت بين معناى استلاب و اختلاس بوده است،ولى مى‏توان على‏رغم قصد وى، تفسير ياد شده را در جهت تفاوت بين استلاب واختلاس استفاده كرد و چنين گفت: استلاب و اختلاس يعنى گرفتن مال از صاحب آن به‏طور آشكار (برخلاف سرقت كه به طور پنهان انجام مى‏شود)، با اين تفاوت كه دراستلاب، مال به طور آشكار از صاحب آن گرفته مى‏شود، اگر چه وى غافل از حفظ آن‏نيست و تمهيدات لازم را براى حفظ آن انديشيده است و بر اين اساس است كه استلاب‏به نهب مال تفسير شده‏«23» و نهب در لغت‏يعنى قهر و غلبه‏«24» و كسى كه غافل از حفظ مال خودش نيست، به قهر و غلبه مى‏توان مال را از وى سلب نمود.
در اختلاس نيز مال به طور آشكار از صاحب آن گرفته مى‏شود، ولى در فرصتى كه صاحب‏مال نسبت به حفظ آن غافل و بى‏توجه است و چون بى‏توجه است، براى گرفتن مال نيازى‏به قهر و غلبه نيست. لذا مرحوم ابن‏ادريس در تفسير آن گفته: مختلس كسى است كه‏بدون قهر مال را از صاحب آن سلب مى‏كند.«25» اين تفاوت با معناى لغوى اختلاس‏تطبيق مى‏كند زيرا يكى از معانى اختلاس فرصت مناسب است. الخلسه: الفرصه‏المناسبه.«26»مى‏توان گفت:
بدين سبب است كه مرحوم اردبيلى، شبيه چنين تفاوتى را بين مستلب ومختلس قائل شده و مى‏گويد:
والمستلب، قيل: هو الذى يسلب المال من القدام; گفته شده، مستلب كسى است كه مال‏را از پيش رو بر مى‏دارد.
«27»والمختلس، هوالذى يسلبه من الخلف مختلس كسى است كه مال را از پشت بر مى‏دارد.«28»
معمولا كسى كه مال را از پيش رو مى‏گيرد، با قهر و غلبه بر مى‏دارد و كسى كه ازپشت بر مى‏دارد، با استفاده از غفلت صاحب مال، بدون قهر و غلبه اخذ مى‏كنند.
برخى نوشته‏هاى فقهى اهل‏سنت نيز، معناى اختلاس را ملازم با غفلت مى‏دانند:
... اما المختلس، فانه ياخذ المال على حين غفله من مالكه وغيره.«29»
همانگونه كه قبلا گفته شد، روشن نيست چرا پاره‏اى از فقها خواسته‏اند بين تفسيراستلاب و اختلاس تفاوت بگذارند و چه نكته‏اى آنان را به بيان فرق بين آن دوكشانده است. مجازات مستلب و مختلس از نظر حكم كلى شرعى، تعزير است و از اين‏جهت نيازى به بيان تفاوت نيست و بدين جهت مرحوم آيت الله گلپايگانى(ره) مى‏گويد:
واما المستلب والمختلس، فقد اختلف فى تفسيرها وحيث ان الحكم هو التعزير فسواءكانا واحدا او متعددا، فلا اثر لذلك فى المقصود...
...واما در تفسير مستلب و مختلس اختلاف شده است، ولى چون حكم هر دو تعزير است،تفاوتى در مقصود نمى‏كند، خواه يكى باشند يا متعدد.«30»

با اين حال ممكن است گفته شود، اگر چه مجازات مستلب و مختلس از نظر حكم كلى‏شرعى، تعزير است، ولى چون تعيين مجازات (تعزير) به عهده حاكم شرع يا قانونگذاراست، با توجه به مصالح جامعه و تحليل حقوقى، كسى كه با قهر و غلبه (استلاب)مال را اخذ مى‏كند، بايستى مشمول مجازات شديدترى نسبت به كسى كه مال را بدون‏قهر و غلبه اخذ مى‏كند، بشود.
3-2-2 طرار از جمله مفاهيم مشابه سرقت طر است. طر در لغت به معناى شكافتن و جدا كردن است.«31» طرار، يعنى جيب‏بر.
جيب‏برى، مانند استلاب و اختلاس يكى ديگر از شكلهاى دزدى‏است و غالبا در مكانهاى شلوغ و پرازدحام مانند بازار، صف‏هاى اتوبوس و داخل‏اتوبوس‏ها اتفاق مى‏افتد. جيب‏برى به دو شكل ممكن است واقع شود. در يك شكل مجازات‏آن قطع دست است و آن در صورتى است كه مرتكب از جيب داخل كه حكم حرز را دارددزدى كند. در شكل دوم، مجازات آن تعزير است و آن در صورتى خواهد بود كه مرتكب‏از جيب ظاهر يا رو دزدى كنند زيرا در اين فرض جيب ظاهر، حكم حرز را ندارد تامجازات آن قطع دست باشد.«32»
4-2-2 منبج و مرقد از ديگر اشكال دزدى كه در نوشته‏هاى فقهى ذكر گرديده، ربودن مال غير، بوسيله‏خوراندن داروى بيهوش‏كننده به مالباخته يا مجنى‏ءعليه و يا خواباندن اوست.
دراصطلاح فقه كسى را كه به ديگرى داروى بيهوش كننده مى‏خوراند، «منبج‏» مى‏گويند واگر با حيله‏اى وى را بخواباند« مرقد» مى‏نامند.«33» منبج از« نبج‏» گرفته شده، نبج،نوعى گياه بيهوش كننده است.«34» مرقد نيز از ريشه رقاد به معناى خواب است.«35» در مباحث آينده، ضمن تجزيه و تحليل فصل بيست‏ويكم قانون مجازات اسلامى بيشتر دراين‏باره گفتگو خواهد شد.
3-2 جرم سرقت در نوشته‏هاى فقهى در بيشتر نوشته‏هاى فقهى سرقت صريحا تعريف نشده است.
با اين حال برخى از فقهاآن را چنين تعريف كرده‏اند:
السرقه: هى اخذ المال خفيه.
سرقت عبارت است از: گرفتن مال به طور پنهانى.«36» پيش از پرداختن به تجزيه و تحليل تعريف ياد شده، مناسب است دو نكته يادآورى‏شود:
اولا: درپاره‏اى موارد بجاى خفيه از سرا استفاده شده و اين اختلاف در تعبيرتفاوتى را در محتواى آن به وجود نمى‏آورد زيرا در هر حال منظور از«خفيه‏» يا« سرا»،پنهانى بودن عمل سرقت است.
ثانيا: از آنجا كه منطقا بايستى تعريف تا حد امكان خالى از ايراد و اشكال باشد،ضرورى است در تعريف سرقت قيد غير نيز افزوده شود و همانگونه كه مرحوم فيض‏كاشانى بيان كرده‏اند، گفته شود:
السرقه، اخذ مال الغير خفيه.«37» درباره تعريف مذكور پرسشهايى وجود دارد كه طرح هر يك و پاسخ دادن به آنهامى‏تواند روشنگر مفهوم سرقت براى قانونگذار و قضات گردد:
1- در چه صورتى بردن مال ديگرى، پنهانى محسوب مى‏شود، آيا منظور اين است كه‏بردن مال به گونه‏اى باشد كه هيچ‏كس او را نبيند؟ يا منظور اين است كه پنهان ازنظر مالك باشد، اگر چه ديگران شاهد بردن مال بوده‏اند؟ و يا اينكه امر سومى‏مورد نظر است؟
2- آيا وصف‏«پنهانى بودن‏» بايستى در همه اوقات، يعنى از آغاز كه عمل دزدى شروع‏مى‏شود تا پايان حفظ شود، تا صدق كند كه بردن مال پنهانى بوده است؟ و يا اينكه‏صرف ورود مخفيانه براى تحقق مفهوم‏« بردن مال به طور پنهانى‏» كافى است، اگر چه‏هنگام خروج از خانه با صاحب‏خانه درگير شده و يا اينكه ديگران او را ديده‏اند؟
3- آيا براى تحقق مفهوم سرقت، قصد«تملك دائمى‏» شرط است و يا اينكه مجرد بردن‏مال براى صدق سرقت كافى است، خواه مرتكب به طور موقت مال را برداشته و قصدبرگرداندن را داشته باشد و يا اينكه قصد دارد به طور دائم مال را از آن خودكند؟
نوشته‏هاى فقهى، كمتر به پرسش و پاسخ درباره موارد ياد شده پرداخته‏اند، با اين‏حال در برخى موارد مى‏توان به اشاراتى دست‏يافت.
اما پرسش نخست، بدون ترديد نمى‏توان گفت منظور از« خفيه‏»، پنهانى بودن عمل از نظرعموم مردم است، به گونه‏اى كه هيچ‏كس آن را نبيند زيرا يكى از ادله اثبات جرم‏سرقت بينه مى‏باشد و «بينه‏» يعنى شهادت دادن دو مرد عادل بر ديدن سرقت، بنابراين‏چگونه مى‏توان گفت، هنگام پنهانى بودن صدق مى‏كند كه هيچ‏كس عمل را نديده باشد؟اگر چنين باشد، نبايستى بينه در زمره ادله اثبات جرم سرقت ذكر گردد.
مرحوم شهيد ثانى در اين‏باره عقيده دارند كه منظور از «خفيه‏» يا سرا در تعريف‏سرقت، پنهانى نبودن عمل از نظر مالك است:
... سرا من غير شعور المالك به.
سرا، يعنى بدون آگاهى مالك نسبت به بردن مال.«38»
بنابراين اگر سارق وارد خانه يا مغازه شود و اتفاقا مالك او را ببيند ولى ازترس، خود را پنهان كند و شاهد سرقت اموالش باشد، جرم سرقت صدق نمى‏كند زيرا عمل‏خفيه انجام نگرديده است و حال آنكه از نظر عرف اين عمل مخفيانه صورت گرفته است.
به نظر مى‏رسد منظور از مخفيانه بودن اين است كه سارق بنا دارد، عمل خويش را درخفا و پنهان انجام دهد و تمهيدات لازم را نيز براى مخفى نگاه داشتن عمل خويش‏فراهم نموده است، اگر چه به طور اتفاقى صاحب مال يا ديگران شاهد عمل او باشند. كسى كه در تاريكى شب و بدون سروصدا به قصدسرقت وارد منزل ديگرى مى‏شود، عرفاعمل او در خفاء و پنهان انجام شده است، اگر چه صاحب‏خانه به طور اتفاقى شاهدجريان سرقت باشد.
بنابراين مى‏توان گفت منظور از بردن مال غير به طور مخفيانه، عملى است كه ازنظر مرتكب در شرايط خفا و پنهان انجام پذيرد و سارق همه تمهيدات لازم را براى‏پوشيده نگه داشتن عمل خود انديشيده باشد. زيرا مخفيانه بودن به اين معناست كه‏عمل را در پرده و حجاب قرار دهد. و انجام كار در تاريكى شب و بدون سروصدا، به‏معناى قرار دادن عمل در خفا است و مشاهده اتفاقى، عمل را از مخفيانه بودن‏خارج نمى‏كند.
درباره پرسش دوم نيز در نوشته‏هاى فقهى اماميه، به طور صريح مطلبى ذكر نشده‏است. در برخى از نوشته‏هاى اهل‏سنت، بحث‏ياد شده صريحا طرح گرديده و گفته شده كه‏چنانچه سرقت در روز واقع شود، مخفيانه بودن سرقت در ابتدا و انتها ضرورى است،ولى چنانچه سرقت هنگام شب واقع شود، مخفيانه بودن عمل در ابتدا كافى است ولزومى ندارد اين وصف تا پايان عمل سرقت ادامه داشته باشد.
بنابراين اگر كسى‏هنگام شب مخفيانه وارد خانه كسى شود.
ولى هنگام خروج، با صاحب خانه درگير شود،عمل وى از مخفيانه‏بودن خارج نمى‏شود. در توجيه اين تفاوت گفته شده، چون بيشترسرقتها در شب واقع مى‏شود، اگر قرار باشد چنين قيدى را براى تحقق مفهوم سرقت واجراى حد لازم بدانيم، در بسيارى موارد نبايستى حد قطع جارى گردد و اين امرموجب سلب آسايش عمومى مى‏شود.«39»
در نوشته‏هاى فقهى اماميه، هنگامى كه شرايط سرقت مستوجب حد را ذكر مى‏كنند، «سرا»يا «خفيه‏» را قيد براى اخذ قرار داده‏اند. در تعريفى كه از مرحوم اردبيلى و فيض‏كاشانى نقل گرديد.«خفيه‏» قيد براى اخذ قرار گرفته است و اين بدان معناست كه وصف‏مخفيانه بودن عمل بايستى از شروع تا هنگامى كه مال را اخذ مى‏نمايد، حفظ شوداگر چه قبل از خارج شدن از حرز باشد.
مرحوم علامه در دو كتاب تحرير الاحكام و قواعد الاحكام، خفيه را گاهى قيد براى‏اخذ قرار داده و چنين گفته است:
يشترط ان ياخذ سرا.
درادامه براى توضيح، «سرا» را قيد براى اخراج قرار داده و در بيان اركان سرقت‏گفته است: ركن سوم براى سرقت «فعل‏» است و آن عبارت است از: اخذ كردن از حرز به‏طور سرى. شايد به نظر مرحوم علامه، حقيقتا بين اينكه «سرا» قيد براى اخراج و يابراى اخذ باشد، تفاوتى وجود ندارد زيرا اخراج مال از حرز ملازمه با اخذ مال‏دارد. با اين حال ممكن است گفته شود، اخذ مال از حرز ملازمه با اخراج مال ازحرز ندارد، زيرا احتمال دارد كسى مال را به طور مخفيانه از حرز اخذ نمايد، ولى‏پيش از خروج از حرز با صاحب خانه درگير شود.
در هر حال به نظر مى‏رسد، بنابر احتياط در مساله و رعايت نمودن اين اصل كه درموارد شبهه، قواعد و قوانين به نفع مجرم تفسير مى‏شود، بايستى گفت: ضرورى است‏وصف مخفيانه بودن از ابتدا تا پايان سرقت‏حفظ گردد. بنابراين چنانچه سارق مال‏را در حرز اخذ كرد، ولى قبل از خروج از حرز با صاحب خانه درگير شود و پس ازدرگيرى با وى و مجروح كردن او، مال را ببرد، سرقت مخفيانه رخ نداده است ونمى‏توان وى را مستوجب حد دانست و از آنجا كه در اين فرض مجازات تعزيرى به حال‏خود باقى است، خدشه‏اى به آسايش عمومى وارد نمى‏آيد و مرتكب مستوجب مجازات است،اگرچه مجازات حد درباره وى جارى نمى‏شود.
اما در اين باره كه آيا قصد تملك دائمى، شرط تحقق سرقت است‏يا خير، درنوشته‏هاى فقهى وجود چنين شرطى بيان نگرديده است. مرحوم امام خمينى(ره) درتحريرالوسيله مساله‏اى را زير اين نوان مطرح كرده‏اند، كه اگر كسى مال ديگرى را نه به قصد دزدى، بلكه به منظور تقسيم كردن مال و يا با اين قصد كه بعدا از مالك‏اجازه بگيرد، بردارد، حد قطع بر او جارى نمى‏شود. ايشان در اين‏باره مى‏فرمايد:
... وكذا لو اخذ مع علمه بالحرمه لكن لا للسرقه بل للتقسيم والاذن بعده لم‏يقطع. وهمين‏طور حد قطع جارى نمى‏شود، در صورتى كه علم به حرمت دارد ولى مال را نه به‏عنوان دزدى، بلكه به منظور تقسيم يا با اين قصد كه بعدا از مالك اجازه بگيرد،بردارد.«41»
ناگفته نماند، از مساله ياد شده نمى‏توان اين برداشت را نمود كه مرحوم امام‏خمينى قصد «تملك دائمى‏» را شرط تحقق سرقت مى‏دانند.
نكته مهم در مساله بالا اين است كه بر داشتن مال به عنوان سرقت‏يعنى چه ؟ آيامنظور از برداشتن مال به عنوان سرقت، قصد محروم كردن دائمى مالك از مالش است ويا منظور از آن، تصرف مالكانه در مال است، اگرچه مرتكب، قصد برگرداندن آن رادارد، لذا اگر كسى كتاب ديگرى را با اين قصد كه پس از رفع حاجت بر گرداند،بردارد چون تصرف مالكانه در كتاب نموده است، سارق محسوب مى‏شود.
در برخى نوشته‏هاى فقهى چنين بيان شده كه اگر كسى به قصد برگرداندن مال آن رابردارد، نمى‏توان وى را سارق دانست زيرا اگر مردم از قصد وى آگاه شوند، وى راسارق نمى‏نامند (فان الناس اذا علموا بقصده لايسموه سارقا فالادله منصرفه عن‏مثله.)«42»
برخى حقوقدانان عقيده دارند، برداشتن مال به عنوان سرقت، به معناى تصرف‏مالكانه در مال است، اگر چه مرتكب قصد بازگرداندن مال را داشته باشد.«43»
به نظر مى‏رسد ملاك روشنى براى ترجيح يكى از دو نظريه فوق وجود ندارد، از اين‏رو با توجه به قاعده «تدرء الحدود بالشبهات‏»، بهتر است از گسترده نمودن دائره‏جرم و مجازات پرهيز كرد و عمل مرتكب را در صورتى مشمول عنوان سرقت دانست كه وى‏قصد محروم كردن دائمى مالك را داشته باشد و در مواردى كه وى قصد بازگرداندن‏مال را دارد او را بعنوان غاصب مسوول شناخت.
برخى نظامهاى حقوقى همچون نظام حقوقى انگليس نيز قصد سارق براى محروم كردن‏دائمى مالك را شرط تحقق جرم سرقت مى‏دانند و از آن به عنوان ركن سرقت‏ياد كرده‏و چنين مى‏گويند:
ربودن مال منقول ديگرى با قصد محروم كردن دائم مالك از مال خودش.«44»
4-2 تعريف جرم سرقت در نوشته‏هاى حقوقى همانگونه كه در بحث‏سير تحول قانونگذارى سرقت در قوانين ايران گفته شد، باتوجه به تعريفى كه قانون مجازات اسلامى از سرقت كرده است، نويسندگان حقوق‏كيفرى بر اين عقيده‏اند كه چون قانونگذار ايران سرقت را معنون به حد و تعزيركرده است، بايستى تعريف آن به گونه‏اى باشد كه هر دو را شامل شود و تعريف كنونى‏قانون مجازات اسلامى هر دو را در بر نمى‏گيرد. زيرا به عقيده آنها قيد «به طورپنهانى‏» كه در ماده 197 قانون اخذ شده، مربوط به سرقت مستوجب حد است و چون‏سرقت مستوجب تعزير نيز وجود دارد، بايستى تعريف به گونه‏اى باشد كه شامل آن نيزبشود.«45»
براى رفع اين اشكال گفته‏اند، بايد قيد «بطور پنهانى‏» حذف و بجاى آن قيد«متقلبانه‏»، جايگزين گردد.«46» از اين روى تعريفى را از حقوقدانان گذشته كه ازنظام حقوقى فرانسه اخذ شده است‏«47» ارائه كرده و گفته‏اند:
سرقت عبارت است از: ربودن متقلبانه مال منقول متعلق به ديگرى.
از د يدگاه آنان تعريف فوق از سرقت، شامل سرقت‏حدى و تعزيرى است زيرا متقلبانه‏بودن، يعنى فقدان علم و رضايت صاحب مال.«48» بنابراين براى تحقق مفهوم متقلبانه،بحسب ظاهر وجود دو عنصر عدم علم و عدم رضايت صاحب مال ضرورى است.
به نظرنگارنده، اينگونه تغيير و اصلاح در تعريف سرقت با توجه به ذهنيتى است كه‏حقوقدانان ايرانى از نظام حقوقى انگليس و فرانسه دارند. اين امر درست به نظرنمى‏رسد، زيرا اگر قرار است تغيير و اصلاحى در تعريف سرقت انجام گيرد، بايستى‏با توجه به پيشينه فقهى و ذهنيت قانونگذار باشد، نه آنچه كه در ديگر نظامهاى‏حقوقى مطرح است. همانگونه كه قبلا نيز بيان گرديد، قانونگذار در تعريف سرقت ازمباحث فقهى بهره جسته و بر اين باور بوده است كه در آن چارچوب مشى كند. درنوشته‏هاى فقهى كه برگرفته از كتابهاى لغوى است، در نهاد و معناى واژه سرقت‏تاكيد مى‏شود، (س‏11) مخفيانه بودن اخذ شده است، خواه سارق مستوجب حد باشد ياتعزير. در هر حال، هنگامى سرقت صدق مى‏كند كه عمل مخفيانه انجام پذيرد. حال اگرشرائط حد فراهم شود مستوجب حد والا مستوجب تعزير خواهد بود. لذا اين سخن كه‏براى شمول تعريف نسبت به سرقت تعزيرى بايد قيد «مخفيانه‏» حذف شود، درست نيست.
ازديدگاه لغت و فقه، سرقت‏يعنى عمل مخفيانه، به‏گونه‏اى كه اگر عمل ربودن مخفيانه‏نباشد سرقت صدق نمى‏كند، بلكه واژه‏هاى ديگرى چون اختلاس يا استلاب بكار برده‏مى‏شود. قانونگذار نيز با توجه به اصلاحاتى كه طى چند مرتبه انجام داده، قيدمخفيانه را حذف نكرده و عملا بر اين نكته تاكيد ورزيده است كه در تعريف سرقت‏همان اصطلاح اهل‏لغت و فقها را مدنظر دارد و منظور از مخفيانه بودن همان معناى‏معروف و معمول خود كه پنهانى بودن است، مى‏باشد و بدين لحاظ نيز عنوان مجرمانه‏«ربودن مال غير» را در كنار واژه سرقت، در فصل بيست‏ويكم قانون مجازات اسلامى،بخش تعزيرات، بوجود آورده است، تا دزديهايى را كه به صورت آشكار، انجام مى‏شود،مورد حكم قرار دهد.
بنابراين تعريف سرقت با صرف نظر از مباحث فقهى و لغوى، درست نيست و نبايستى در تفسير و تحليل آن از ديدگاههاى حقوقدانان ديگر كشورهااستفاده كرد.
از سوى ديگر تعريفى را كه در نوشته‏هاى حقوقى به عنوان تعريف درست از سرقت‏ارائه كرده‏اند، از نظر شكل و محتوا، داراى اشكال است.
اما از نظر شكل، با وجود واژه «ربودن‏» بى‏نياز از ذكر «منقول‏» هستيم زيرا ربودن درلغت به معناى برداشتن و بردن است‏«49» و در نهاد آن منقول بودن مال نهفته است.
از نظر محتوا نيز با توجه به تفسيرى كه از متقلبانه بودن ذكر گرديد و آن عبارت‏بود از عدم توجه و رضايت صاحب مال، جامعيت تعريف مورد اشكال قرار مى‏گيرد زيرابا توجه به ظاهر تفسير كه عدم رضايت صاحب مال به عدم آگاهى عطف شده است، اگرسارق در حضور مالك با بكار بردن زور، اموال وى را به سرقت برد و يا در صورتى‏كه صاحب مال به طور اتفاقى شاهد سرقت اموال خودش باشد و معذلك از ترس، اقدامى‏نكند، عمل مزبور، مشمول تعريف سرقت نخواهد شد، زيرا در هر دو صورت، وى نسبت به‏ربودن مال خويش آگاهى دارد، اگر چه رضايت ندارد. به ديگر سخن، چنين تعريفى‏سرقتهايى را كه به صورت علنى و آشكار صورت پذيرد، در بر نمى‏گيرد و حال آنكه‏غرض از چنين تفسيرى اين بود كه دزديهاى علنى و با قهر و غلبه نيز، مشمول تعريف‏شوند.«50»
به نظر نگارنده از آنجا كه جرائم و اركان تشكيل دهنده آن، با توجه به فرهنگ ومذهب، تفاوت پيدا مى‏كند و بدين جهت در برخى موارد نمى‏توان تعريف مورد قبول‏همه نظامهاى حقوقى ارائه كرد، منطقى است كه در تعريف اين گونه جرائم به‏زمينه‏هاى آن توجه نمود و نظر قانونگذار را كه بر گرفته از همان فرهنگ و مذهب‏است، در نظر گرفت. از اين‏رو با توجه به نظام حقوق كيفرى ايران و با عنايت به‏آخرين اصلاحاتى كه درباره جرم دزدى صورت پذيرفته و قانونگذار عنوان جديدربودن مال غير را در كنار سرقت ذكر نموده است، مناسب به نظر مى‏رسد، جرم دزدى‏چنين تعريف شود:
دزدى عبارت است از: بردن مال غير بدون رضايت او.
درباره تعريف بالا دو نكته قابل ذكر است:
اولا: بجاى واژه «ربودن‏» از «بردن‏» استفاده شده است; زيرا ربودن در لغت به معناى استلاب و اختلاس آمده است‏«51» و از آنجا كه تعريف بايستى منطقا جامع افراد ومانع اغيار باشد، با وجود واژه ربودن، تعريف شامل دزديهاى مخفيانه نمى‏شود،لذا به جاى ربودن، بردن ذكر شده تا هم شامل سرقتهاى حدى و تعزيرى (دزديهاى‏پنهانى) و هم در بردارنده ربودن‏هاى علنى و بطور كلى شامل هرگونه دزدى شود.
ثانيا: ممكن است كسى اشكال كند كه تعريف ياد شده از دزدى با تعريف جرم‏كلاهبردارى و خيانت در امانت‏يكسان است زيرا در آن جرائم نيز بحث بردن مال غيرمطرح است، لذا تعريف مانع اغيار نيست.
در پاسخ مى‏گوييم اگر چه در جرم كلاهبردارى و خيانت در امانت نيز بحث بردن مال‏غير مطرح است، با اين تفاوت كه در جرم كلاهبردارى بردن مال غير با انجام‏عمليات متقلبانه صورت مى‏پذيرد و انجام چنين عملياتى در تحقق جرم كلاهبردارى‏ضرورى است و در واقع بخاطر اغفال صاحب مال، وى مال را به كلاهبردار مى‏دهد. درجرم خيانت در امانت نيز مال به شخص خائن سپرده مى‏شود. برخلاف جرم دزدى كه بحث‏انجام عمليات متقلبانه يا سپردن مال مطرح نيست، بلكه مال، بدون رضايت صاحب آن‏و به صورت مخفيانه يا آشكارا برده مى‏شود.
از نظر مطالعات حقوق تطبيقى، قانونگذار لبنان در ماده 635 شبيه تعريف فوق رابراى سرقت ذكر نموده و آن را به گونه‏اى بيان كرده تا دزديهاى علنى و با قهر وغلبه را نيز شامل شود. در ماده مذكور چنين مقرر شده است:
اخذ مال الغير المنقول خفيه او عنوه، بقصد التملك; گرفتن مال منقول ديگرى به‏صورت مخفيانه يا با قهر و غلبه، به منظور مالك شدن آن.
شرح دهندگان ماده مذكور گفته‏اند، منظور از «خفيه‏» عدم آگاهى صاحب مال و منظوراز «عنوه‏» بدون رضايت صاحب مال است.

اگر چه وى آگاه به بردن مال خويش است و چون ملاك دزدى نزد آن، بردن مال بدون‏رضايت صاحب آن بوده است تعريف ديگرى را ترجيح داده و گفته‏اند:«52»
اخذ المال بدون رضاء المالك.
گرفتن مال بدون رضايت مالك آن.
قانونگذار مصر نيز دزدى را به گونه‏اى تعريف كرده كه همه افراد آن را شامل‏مى‏شود. در ماده 268 قانون مجازات مصر چنين آمده است:
كل من اختلس منقولا لغير فهو سارق. هر كسى كه مال منقول ديگرى را اختلاس نمايد،سارق است.
تعريف فوق براى سارق ذكر شده ولى از تحليل آن، تعريف سرقت بدست مى‏آيد.
شرح‏دهندگان ماده ياد شده در تفسير اختلاس گفته‏اند:
اختلاس عبارت است از: خارج‏كردن مال از حيازت صاحب آن، بدون آگاهى و يا بدون رضايت وى.«53» تفسير مذكوربدين معناست كه يكى از دو امر يعنى عدم آگاهى يا عدم رضايت صاحب مال براى تحقق‏سرقت كافى است. از اين رو چنين نتيجه‏گيرى كرده‏اند كه در تعريف سرقت، ذكر قيدعدم رضايت صاحب مال كافى است و قيد ديگرى نياز نيست. لذا گفته‏اند، سرقت عبارت‏است از: گرفتن مال ديگرى بدون رضايت او، خواه عالم به سرقت باشد يا نباشد.«54»
گفتار سوم: تجزيه و تحليل جرم دزدى در قانون مجازات اسلامى همانگونه كه در مباحث گذشته بيان گرديد، پس از چند دوره تغيير و اصلاح درقانون مجازات اسلامى و با وجود ايراداتى كه نويسندگان حقوقى درباره تعريف‏سرقت مطرح كرده بودند، قانونگذار همچنان قيد «به طور پنهانى‏» را در تعريف سرقت‏اخذ نموده است. اين برخورد قانونگذار به روشنى بيانگر اين نكته هست كه وى قيدمذكور را از اركان تشكيل دهنده جرم سرقت مى‏داند و ركن امرى است كه اگر نباشد،آنچه كه ركن در آن اخذ شده است، تحقق پيدا نمى‏كند. در نتيجه، چنانچه ربودن مال‏مخفيانه نباشد، مفهوم سرقت نيز وجود پيدا نمى‏كند، بلكه عناوين ديگرى، مانند: استلاب، اختلاس يا طرء، جايگزين آن خواهد شد و بدين لحاظ براى اينكه قانونگذارآن عناوين را نيز مورد حكم قرار دهد، در قانون مجازات مصوب دوم خرداد 1375 فصل‏جديدى را زير عنوان سرقت و ربودن مال غير باز كرده و عنوان مجرمانه ربودن مال‏غير را در كنار سرقت مطرح كرده است، تا علاوه بر بيان مجازات سرقت (ربودن‏مخفيانه) مجازات دزديهاى علنى را نيز بيان كنند. لذا در همان فصل پس از ذكرانواع گوناگون سرقت، به طور مستقل ربودن مال غير را مورد حكم قرار داده و چنين‏مقرر داشته است:
هركس مال ديگرى را بربايد و عمل او مشمول عنوان سرقت نباشد به حبس از شش ماه‏تا يكسال محكوم خواهد شد و اگر درنتيجه اين كار صدمه‏اى به مجنى‏ءعليه وارد شده‏باشد، به مجازات آن نيز محكوم خواهد شد.
ماده ياد شده به روشنى بيانگر عنوان مجرمانه جديدى در كنار سرقت است و جاى‏هيچ‏شك و شبهه‏اى را باقى نمى‏گذارد. لذا در ماده 667 نيز عنوان سارق را ازعنوان رباينده جدا كرده و در ذيل آن نيز، مالى را كه برده شده با عنوان مال‏مسروقه يا ربوده شده، ياد مى‏كند:
در كليه موارد سرقت و ربودن اموال مذكور در اين فصل، دادگاه علاوه بر مجازات‏تعيين شده، سارق يا رباينده را به رد عين و در صورت فقدان عين به رد مثل ياقيمت مال مسروقه يا ربوده شده و جبران خسارت وارده، محكوم خواهد نمود.
قانونگذار با تصويب مواد قانونى ياد شده، بدنبال پر كردن خلاء قانونى بوده كه‏در اين زمينه وجود داشته است و چنين برخوردى بيانگر پيروى كردن وى از مباحث‏فقهى است. زيرا همانگونه كه در گذشته بيان گرديد، فقها با عنايت به معناى لغوى‏سرقت كه در آن مخفيانه بودن عمل اخذ شده است، مفاهيم ديگرى را زير عنوان‏اختلاس، استلاب و طرء، مطرح كرده و صريحا گفته‏اند، اگر بردن مال غير سرا وخفيه نباشد، سرقت صدق نمى‏كند.«55» استلاب، اختلاس طرء، دزدى بوسيله خوراندن‏داروهاى بيهوش كننده يا خواب‏آور و گونه‏هاى متفاوت دزدى است كه در فصل بيست‏ويكم‏قانون مجازات اسلامى مصوب 1375 ذكر شده و حال آنكه در قانون مجازات اسلامى‏مصوب 1370 مورد حكم قرار نگرفته بودند.
بنابراين با توجه به تعريف سرقت و پافشارى قانونگذار بر حفظ قيد مخفيانه درتعريف آن، هر جا در مواد قانونى واژه سرقت بكار رفته است، قاعدتا بايستى عملى‏باشد كه مخفيانه انجام شده است. با اين حال در برخى موارد واژه سرقت درمصاديقى بكار رفته كه با مخفيانه بودن عمل، سازگارى ندارد، مانند سرقت موضوع‏ماده 652. ماده مذكور مقرر مى‏دارد:
هرگاه سرقت مقرون به آزار باشد و يا سارق مسلح باشد به حبس از سه ماه تا ده‏سال و شلاق تا 74 ضربه محكوم مى‏شود و اگر جرحى نيز واقع شده باشد علاوه برمجازات جرح به حداكثر مجازات مذكور در اين ماده محكوم مى‏گردد.
مقصود از عنوان مجرمانه بودن عمل در ماده مذكور، سرقت مقرون به آزار است وطبيعتا چنين سرقتهايى ب



برچسب ها : ,

مقاله اجرای قوانین کیفری ایران در مکانهای مختلف

www.Prozhe.com
بررسی سیر تحولات تاریخی اجراي قوانین کیفري ایران در
مکان هاي متفاوت
نگارش:
احمد شکاري نیري
91-92
www.Prozhe.com
چکیده:
قوانین کیفري ایران از لحاظ تاریخی به پنج دوره تقسیم می شود به عبارت دیگر پنج دوره تقنیننی داریم که عبارتند از
:قانون مجازات عمومی 1304 -قانون مجازات عمومی 1352 -قانون راجع به مجازات اسلامی 1361 -قانون مجازات
اسلامی 1370 و لایحه جدید قانون مجازات اسلامی 1390 که هنوز به صورت قانون در نیامده است. در این میان سه
اصل سرزمینی ،شخصی و صلاحیت واقعی قوانین کیفري در همه این قوانین با اندکی تغییرات آمده و بدان اشاره شده
است هم چنین سه قلمرو هوایی، دریایی و زمینی نیز در این سیر تقنینی در بابلاي مواد قانونی گنجانده شده است با این
توضیح که دو قلمرو دریایی و هوایی علاوه بر قوانین داخلی از قوانین و کنوانسیونهاي بین المللی نیز تبعیت می کنند که
در متن اصلی این نوشتار مفصل آمده است و بخش عمده این قلمروها را شامل می شوند ازجمله کنفرانسهاي ژنو ولاهه و
در زمینه زمینه قلمرو هوایی عهدنامه هاي پاریس و شیکاگو هستند . و اینکه دریاي سرزمینی جزءسرزمین کشور
محسوب می شود ودولتها براي ورود به آن باید اصول بین المللی را رعایت کنند و در مورد قلمرو هوایی سه نظریه ارائه
گردیده است 1-نظریه اي که از حقوق خصوصی گرفته شده است 2- نظریه عبور و مرور آزاد 3-نظریه بینابین که حقوق
بین الملل نیز متمایل به این نظر می باشد.و هم چنین برخی قوانین خاص در مورد قلمرو هوایی و دریایی به تصویب
رسیده اند که باید این قوانین با تلفیق قواعد بین الملل به اجرا در بیاییند .
www.Prozhe.com
مقدمه :
این نوشتار به بررسی تحولات تاریخی قوانین کیفري در مکانهاي متفاوت از جمله قلمرو سه گانه هوایی،دریاي و زمینی
می پردازد هم چنین در این نوشتار با مطالعه و بررسی قوانین سالهاي 1304 تا 1370 و لایحه جدید 1390 بر آن
شدیم تا تغییرات و تحولات و سیر تاریخی قوانین کیفري در این سه قلمرو را مورد مداقه قرار دهیم .
هم چنین در این نوشتار به بررسی اصل سرزمینی –شخصی بودن و صلاحیت قوانین کیفري نیز در سیر تاریخی قوانین
کیفري نیز پرداخته شده است
www.Prozhe.com
تاریحچه:
قانون جزاي عمومی :چون حقوق جزاي اسلام یعنی حدود و قصاص در عصر قاجار به نحو در بست در اختیار فقها بود
ارائه شد که مفهوم مخالف « قانون جزاي عرفی » اولین طرح قوانین کیفري با حفظ سنت تقسیم بین شرع و عرف با عنوان
آن وجود یک نظام متقابل به نام قانون جزاي شرعی بود .این قانون جزاي عرفی مصوب 1335 ق/ 1295 ش که به
پیشنهاد نصرت الدوله فیروز –به صورت تصویب نامه هیئت وزیران – به مرحله اجرا در آمد نخستین قدم در راه
شریعت زدایی از حقوق جزاي ایران در دوره مشروطیت بود اما چون پایه اي در فقه سنتی نداشت با بیم و امید و تاکید
بر عرفی بودن آن مطرح شد با این همه در سال 1301 ش در مسجد جامع تهران براي مخالفت با این قانون تظاهراتی
شد و به همین دلایل قانون جزاي عرفی و همچنین قانون تشکیلات عدلیه لغو شد حتی در سال 1304 ش که اولین قانون
مجازات عمومی به صورت آزمایشی به تصویب کمسیون عدلیه رسید در ماده اول آن براي مصون ماندن از ایراد فقها
مجازات هاي مصرح در این قانون از نقطه نظر حفظ انتظامات مملکتی مقرر و در محاکم عدلیه »: تصریح شده بود که
مجري خواهد بود و جرم هایی که موافق موازین اسلامی تعقیب و کشف شود طبق حدود و تعزیرات مقرره در شرع
( مجازات می شوند(دادرسی و نظان قضایی در ایران ص 97
هم چنین یکی از مشکلات نظام کیفري ایران نبود زنداندانهاي منظم و بهداشتی بود که این نیز از دفاع هاي دولتهاي
اروپایی براي تن در ندادن به نظام دادرسی ایران و ادامه کاپیتولاسیون بود به همین دلیل در سال 1306 ش زندانی نو در
تهران بنا شد و در پی آن در 20 اردیبهشت 1307 ش کاپیتولاسیون الغا گردید با الغاي کاپیتولاسیون دادگاه هاي ایران
توانستند خطاکاران اروپایی را براب قوانین ایران تعقیب کنند نمونه یاد کردنی از این محاکمات رسیدگی به اتهام
اختلاس لیندن بلات آلمانی از بانک ملی در سال 1311 ش بود که پس از تعقیب جزایی و با داشتن وکیل مدافع مدافع
( آلمانی به 18 ماه حبس و 7 هزار لیره غرامت محکوم شد.(همان ص 102
www.Prozhe.com
قلمرو قوانین جزایی در مکان:
1)اصل سرزمینی بودن قوانین جزایی:
قانون مجازات عمومی 1304
- ماده 3
الف - قوانین جزایی درباره کلیه کسانی که در قلمرو حاکمیت ایران ( اعم از زمینی و دریایی و هوایی) مرتکب جرم شوند
اعمال می گردد مگر آنکه به موجب قانون ترتیب دیگري مقرر شده باشد.
ب - هر گاه قسمتی از جرم در ایران واقع و نتیجه آن در خارج از قلمرو حاکمیت ایران حاصل شود و یا قسمتی از جرم
در خارج واقع و نتیجه آن در ایران حاصل شود آن جرم واقع شده در ایران محسوب است.
ج - هر ایرانی یا بیگانه اي که در خارج از قلمرو حاکمیت ایران مرتکب یکی از جرایم زیر شود طبق قانون ایران مجازات
می شود و هر گاه نسبت به آن جرم در خارج مجازات شده باشد بابت مجازاتی که در دادگاه هاي ایران تعیین می گردد
احتساب خواهد شد:
1 - اقدام علیه حکومت مشروطه سلطنتی و امنیت داخلی و خارجی و تمامیت ارضی یا استقلال کشور ایران.
2 - جعل فرمان یا دستخط و یا مهر و یا امضاء رییس مملکت یا استفاده از آنها.
3 - جعل نوشته رسمی نخست وزیر یا هر یک از رؤساي مجلسین سنا و شوراي ملی و یا هر یک از وزیران یا استفاده از
آنها.
4 - جعل اسکناس رایج ایران یا اسناد بانکی ایران مانند براتهاي قبول شده از طرف بانکها یا چکهاي صادر شده از
طرف بانکها و یا اسناد تعهدآور بانکها و همچنین جعل اسناد خزانه و اوراق قرضه صادر و یا تضمین شده از طرف دولت یا
شبیه سازي و هر گونه تقلب در مورد مسکوکات رایج داخله.
د - جنحه یا جنایتی که مستخدمان دولت یا اتباع بیگانه که در خدمت دولت ایران هستند به مناسبت شغل و وظیفه خود
مرتکب می شوند همچنین جنحه یا جنایت مأموران سیاسی و کنسولی دولت ایران که از مصونیت سیاسی استفاده می کنند
مشمول مقررات بند ج خواهد بود.
ه - در غیر موارد مذکور در بندهاي "ج" و " د" هر ایرانی که در خارج از ایران مرتکب جرمی شود و در ایران یافت
شود طبق قوانین جزایی ایران مجازات خواهد شد مشروط به اینکه:
1 - حداکثر مجازات جرم به موجب قانون ایران بیش از یک سال حبس باشد.
2 - عمل به موجب قانون محل وقوع جرم باشد.
3 - در محل وقوع جرم محاکمه و تبرئه نشده باشد یا در صورت محکومیت مجازات کلاً یا بعضاً درباره او اجرا نشده
باشد.
4 - به موجب قانون ایران و قانون محل وقوع جرم موجبی براي منع یا موقوف شدن تعقیب یا عدم اجراي مجازات یا
اسقاط آن نباشد.
www.Prozhe.com
و - در مورد جرائمی که به موجب قانون خاص یا عهود بین المللی مرتکب در هر کشور که به دست آید باید محاکمه شود
اگر مرتکب در ایران دستگیر شود طبق قوانین ایران محاکمه و مجازات می شود.
قانون مجازات عمومی 52
ماده 3
الف - قوانین جزایی درباره کلیه کسانی که در قلمرو حاکمیت ایران (اعم از زمینی و دریایی و هوایی ) مرتکب جرم
شوند اعمال می گردد مگر آنکه به موجب قانون ترتیب دیگري مقرر شده باشد.
ب - هر گاه قسمتی از جرم در ایران واقع و نتیجه آن در خارج از قلمرو حاکمیت ایران حاصل شود و یا قسمتی از جرم
در خارج واقع و نتیجه آن در ایران حاصل شود آن جرم واقع شده در ایران محسوب است .
ج - هر ایرانی یا بیگانه اي که در خارج از قلمرو حاکمیت ایران مرتکب یکی از جرایم زیر شود طبق قانون ایران
مجازات می شود و هر گاه نسبت به آن جرم در خارج مجازات شده باشد بابت مجازاتی که در دادگاه هاي ایران تعیین
می گردد احتساب خواهد شد:
1 - اقدام علیه حکومت مشروطه سلطنتی و امنیت داخلی و خارجی و تمامیت ارضی یا استقلال کشور ایران .
2 - جعل فرمان یا دستخط و یا مهر و یا امضا رییس مملکت یا استفاده از آنها.
3 - جعل نوشته رسمی نخست وزیر یا هر یک از روساي مجلسین سنا و شوراي ملی و یا هر یک از وزیران یا استفاده از
آنها.
4 - جعل اسکناس رایج ایران یا اسناد بانکی ایران مانند براتهاي قبول شده از طرف بانکها یا چکهاي صادر شده از طرف
بانکها و یا اسناد تعهدآور بانکها و همچنین جعل اسناد خزانه و اوراق قرضه صادر و یا تضمین شده از طرف دولت یا شبیه
سازي و هر گونه تقلب در مورد مسکوکات رایج داخله.
د - جنحه یا جنایتی که مستخدمان دولت یا اتباع بیگانه که در خدمت دولت ایران هستند به مناسبت شغل و وظیفه خود
مرتکب می شوند همچنین جنحه یا جنایت ماموران سیاسی و کنسولی دولت ایران که از مصونیت سیاسی استفاده می
کنند مشمول مقررات بند ج خواهد بود.
ه - در غیر موارد مذکور در بندهاي تج ت و تدت هر ایرانی که در خارج از ایران مرتکب جرمی شود و در ایران یافت
شود طبق قوانین جزایی ایران مجازات خواهد شد مشروط به اینکه :
1 - حداکثر مجازات جرم به موجب قانون ایران بیش از یک سال حبس باشد.
2 - عمل به موجب قانون محل وقوع جرم باشد.
3 - در محل وقوع جرم محاکمه و تبرئه نشده باشد یا در صورت محکومیت مجازات کلا یا بعضا درباره او اجرا نشده
باشد.
4 - به موجب قانون ایران و قانون محل وقوع جرم موجبی براي منع یا موقوف شدن تعقیب یا عدم اجراي مجازات یا
اسقاط آن نباشد.
www.Prozhe.com
و - در مورد جرائمی که به موجب قانون خاص یا عهود بین المللی مرتکب در هر کشور که به دست آید باید محاکمه
شود اگر مرتکب در ایران دستگیر شود طبق قوانین ایران محاکمه و مجازات می شود.
قانون راجع به مجازات اسلامی 61
ماده 3 - قوانین جزایی درباره کلیه کسانی که در قلمرو حاکمیت جمهوري اسلامی ایران ( اعم از زمینی، دریایی و هوایی)
.مرتکب جرم شوند اعمال می گردد مگر آنکه به موجب قانون ترتیب دیگري مقرر شده باشد
الف)هر گاه قسمتی از جرم در ایران واقع و نتیجه آن در خارج از قلمرو حاکمیت ایران حاصل شود و یا قسمتی از – الف
جرم در خارج واقع و نتیجه در ایران حاصل شود و یا قسمتی از جرم در ایران و نتیجه آن در ایران حاصل شود آن جرم
.واقع شده در ایران محسوب است
ب - هر ایرانی یا بیگانه اي که در خارج از قلمرو حاکمیت ایران مرتکب یکی از جرائم ذیل شود طبق قانون مجازات
جمهوري اسلامی ایران مجازات می شود
-1 اقدام علیه حکومت جمهوري اسلامی ایران و امنیت داخلی و خارجی و تمامیت ارضی یا استقلال جمهوري کشور اسلامی
.ایران
2.جعل فرمان یا دستخط یا مهر یا امضاء مقام رهبري و یا رئیس جمهوري و یا استفاده از آنها
3جعل نوشته رسمی نخست وزیر یا رئیس مجلس شوراي اسلامی و یا شوراي نگهبان یا شوراي عالی قضایی یا رئیس
.دیوان عالی کشور یا دادستان کل کشور یا هر یک از وزیران یا استفاده از آنها
4جعل اسکناس رایج ایران یا اسناد بانکی ایران مانند براتهاي قبول شده از طرف بانکها یا چکهاي صادر شده از طرف
بانکها و یا اسناد تعهدآور بانکها و همچنین جعل اسناد خزانه و اوراق قرضه صادره و یا تضمین شده از طرف دولت یا
.شبیه سازي و هر گونه تقلب در مورد مسکوکات رایج داخله
ج - هر جرمی که مستخدمان دولت یا اتباع بیگانه که در خدمت دولت جمهوري اسلامی ایران هستند به مناسبت شغل و
وظیفه خود مرتکب می شوند و همچنین هر جرمی که مأموران سیاسی و کنسولی دولت ایران که از مصونیت سیاسی
.استفاده می کنند، مشمول مقررات بند ب خواهد بود
د - در غیر موارد مذکور در بندهاي ب و ج هر ایرانی که در خارج ایران مرتکب جرمی شود و در ایران یافت شود طبق
.قوانین جزایی جمهوري اسلامی ایران مجازات خواهد شد
www.Prozhe.com
ه - در مورد جرائمی که به موجب قانون خاص یا عهود بین المللی مرتکب در هر کشور که به دست آید محاکمه می شود
اگر در ایران دستگیر شد طبق قوانین جمهوري اسلامی ایران محاکمه و مجازات خواهد شد
قانون مجازات اسلامی 70
ماده 3)قوانین جزایی نسبت در باره کلیه کسانی که در قلمرو حاکمیت زمینی،دریائی و هوائی جمهوري اسلامی ایران
مرتکب جرم شوند اعمال می گردد مگر آنکه به موجب قانون ترتیب دیگري مقرر شده باشد
لایحه جدید قانون مجازات اسلامی 90
ماده 3-قوانین جزایی ایران در باره کلیه اشخاصی که در قلمرو حاکمیت زمینی،دریایی و هوایی جمهوري اسلامی ایران
مرتکب جرم شوند اعمال می شود مگر آنکه به موجب قانون ترتیب دیگري مقرر شده باشد.
2)اصل شخصی بودن قوانین جزایی
این اصل مکمل اصل سرزمینی بودن است و طبق آن قوانین جزایی منحصرا در مورد اتباع یک کشور قابل اجراست اعم از
اینکه اتباع مزبور در داخل کشور سکونت داشته باشند یا ذر خارج از کشور ساکن باشند.
قانون مجازات عمومی 1304
بند ه ماده 3
ه - در غیر موارد مذکور در بندهاي "ج" و " د" هر ایرانی که در خارج از ایران مرتکب جرمی شود و در ایران یافت
شود طبق قوانین جزایی ایران مجازات خواهد شد مشروط به اینکه:
1 - حداکثر مجازات جرم به موجب قانون ایران بیش از یک سال حبس باشد.
2 - عمل به موجب قانون محل وقوع جرم باشد.
3 - در محل وقوع جرم محاکمه و تبرئه نشده باشد یا در صورت محکومیت مجازات کلاً یا بعضاً درباره او اجرا نشده
باشد.
4 - به موجب قانون ایران و قانون محل وقوع جرم موجبی براي منع یا موقوف شدن تعقیب یا عدم اجراي مجازات یا
اسقاط آن نباشد.
قانون مجازات عمومی 52
بند ه ماده 3
ه - در غیر موارد مذکور در بندهاي تج ت و تدت هر ایرانی که در خارج از ایران مرتکب جرمی شود و در ایران یافت
شود طبق قوانین جزایی ایران مجازات خواهد شد مشروط به اینکه :
www.Prozhe.com
1 - حداکثر مجازات جرم به موجب قانون ایران بیش از یک سال حبس باشد.
2 - عمل به موجب قانون محل وقوع جرم باشد.
3 - در محل وقوع جرم محاکمه و تبرئه نشده باشد یا در صورت محکومیت مجازات کلا یا بعضا درباره او اجرا نشده
باشد.
4 - به موجب قانون ایران و قانون محل وقوع جرم موجبی براي منع یا موقوف شدن تعقیب یا عدم اجراي مجازات یا
اسقاط آن نباشد
قانون راجع به مجازات اسلامی 61
بند د ماده 3
د - در غیر موارد مذکور در بندهاي ب و ج هر ایرانی که در خارج ایران مرتکب جرمی شود و در ایران یافت شود طبق
قوانین جزایی جمهوري اسلامی ایران مجازات خواهد شد
قانون مجازات اسلامی 70
ماده 7-.......هر ایرانی که در خارج ایران مرتکب جرمی شود و در ایران یافت شود طبق قوانین جزائی جمهوري اسلامی
ایران مجازات خواهد شد
لایحه جدید قانون مجازات اسلامی 90
ماده 7-......هر یک لز اتباع ایران در خارج از کشور مرتکب جرمی شود در صورتی که در ایران یافت و یا به ایران اعاده
گردد طبق قوانین جمهوري اسلامی ایران محاکمه و مجازات می شود مشروط بر اینکه:
1)رفتار ارتکابی به موجب قانون جمهوري اسلامی ایران جرم باشد
2)در صورتی که جرم ارتکابی از جرائم موجب تعزیر باشد متهم در محل وقوع جرم محاکمه و تبرئه نشده یا در صورت
محکومیت مجازات کلا یا بعضا در باره او اجرا نشده باشد
3)طبق قوانین ایران موجبی براي منع یا موقوفی تعقیب یا عدم اجرا مجازات یا سقوط آن نباشد.
www.Prozhe.com
3)اصل صلاحیت واقعی قوانین کیفري
طبق اصل مزبور جرائمی که در خارج از کشور توسط اتباع بیگانه به نحوي ارتکاب می شود که منافع عالیه مملکت و
جوامع بشري را به خطر می اندازد با قبول این اصل می توان مورد تعقیب و مجازات قرار داد(حقوق جزاي عمومی ایران
ج ا – ص 271 دکتر ایرج گلدوزیان)
قانون مجازات عمومی 1304
بند ج و و ماده 3
ج - هر ایرانی یا بیگانه اي که در خارج از قلمرو حاکمیت ایران مرتکب یکی از جرایم زیر شود طبق قانون ایران مجازات
می شود و هر گاه نسبت به آن جرم در خارج مجازات شده باشد بابت مجازاتی که در دادگاه هاي ایران تعیین می گردد
احتساب خواهد شد:
1 - اقدام علیه حکومت مشروطه سلطنتی و امنیت داخلی و خارجی و تمامیت ارضی یا استقلال کشور ایران.
2 - جعل فرمان یا دستخط و یا مهر و یا امضاء رییس مملکت یا استفاده از آنها.
3 - جعل نوشته رسمی نخست وزیر یا هر یک از رؤساي مجلسین سنا و شوراي ملی و یا هر یک از وزیران یا استفاده از
آنها.
4 - جعل اسکناس رایج ایران یا اسناد بانکی ایران مانند براتهاي قبول شده از طرف بانکها یا چکهاي صادر شده از
طرف بانکها و یا اسناد تعهدآور بانکها و همچنین جعل اسناد خزانه و اوراق قرضه صادر و یا تضمین شده از طرف دولت یا
شبیه سازي و هر گونه تقلب در مورد مسکوکات رایج داخله.
و - در مورد جرائمی که به موجب قانون خاص یا عهود بین المللی مرتکب در هر کشور که به دست آید باید محاکمه شود
اگر مرتکب در ایران دستگیر شود طبق قوانین ایران محاکمه و مجازات می شود
قانون مجازات عمومی 52
بند ج و و ماده 3
ج - هر ایرانی یا بیگانه اي که در خارج از قلمرو حاکمیت ایران مرتکب یکی از جرایم زیر شود طبق قانون ایران
مجازات می شود و هر گاه نسبت به آن جرم در خارج مجازات شده باشد بابت مجازاتی که در دادگاه هاي ایران تعیین
می گردد احتساب خواهد شد:
1 - اقدام علیه حکومت مشروطه سلطنتی و امنیت داخلی و خارجی و تمامیت ارضی یا استقلال کشور ایران .
2 - جعل فرمان یا دستخط و یا مهر و یا امضا رییس مملکت یا استفاده از آنها.
3 - جعل نوشته رسمی نخست وزیر یا هر یک از روساي مجلسین سنا و شوراي ملی و یا هر یک از وزیران یا استفاده از
www.Prozhe.com
آنها.
4 - جعل اسکناس رایج ایران یا اسناد بانکی ایران مانند براتهاي قبول شده از طرف بانکها یا چکهاي صادر شده از طرف
بانکها و یا اسناد تعهدآور بانکها و همچنین جعل اسناد خزانه و اوراق قرضه صادر و یا تضمین شده از طرف دولت یا شبیه
سازي و هر گونه تقلب در مورد مسکوکات رایج داخله .
و - در مورد جرائمی که به موجب قانون خاص یا عهود بین المللی مرتکب در هر کشور که به دست آید باید محاکمه
شود اگر مرتکب در ایران دستگیر شود طبق قوانین ایران محاکمه و مجازات می شود.
قانون راجع به مجازات اسلامی 61
بند ب و ه ماده 3
ب - هر ایرانی یا بیگانه اي که در خارج از قلمرو حاکمیت ایران مرتکب یکی از جرائم ذیل شود طبق قانون مجازات
جمهوري اسلامی ایران مجازات می شود
ا)اقدام علیه حکومت جمهوري اسلامی ایران و امنیت داخلی و خارجی و تمامیت ارضی یا استقلال جمهوري کشور اسلامی
ایران
2)جعل فرمان یا دستخط یا مهر یا امضاء مقام رهبري و یا رئیس جمهوري و یا استفاده از آنها
3)جعل نوشته رسمی نخست وزیر یا رئیس مجلس شوراي اسلامی و یا شوراي نگهبان یا شوراي عالی قضایی یا رئیس
دیوان عالی کشور یا دادستان کل کشور یا هر یک از وزیران یا استفاده از آنها
4)جعل اسکناس رایج ایران یا اسناد بانکی ایران مانند براتهاي قبول شده از طرف بانکها یا چکهاي صادر شده از طرف
بانکها و یا اسناد تعهدآور بانکها و همچنین جعل اسناد خزانه و اوراق قرضه صادره و یا تضمین شده از طرف دولت یا
شبیه سازي و هر گونه تقلب در مورد مسکوکات رایج داخله
ه - در مورد جرائمی که به موجب قانون خاص یا عهود بین المللی مرتکب در هر کشور که به دست آید محاکمه می شود
اگر در ایران دستگیر شد طبق قوانین جمهوري اسلامی ایران محاکمه و مجازات خواهد شد
قانون مجازات اسلامی 70
مواد 5 و 8
لایحه جدید مجازات اسلامی 91
مواد 5 و 9
www.Prozhe.com
قلمرو سه گانه (زمینی،دریایی،هوایی)
الف)قلمرو زمینی: در مورد قلمرو زمینی همان بحث اصل سرزمینی بودن قوانین کیفري مطرح است که به آن اشاره
گردید اما در مورد دو قلمرو دیگر هوایی و دریایی مطالب زیر ارائه میگردد
ب)قلمرو دریایی:
قلمرو دریایی مانند قلمرو سرزمینی قلمروي است که کشور صاحب قلمرو می تواند در آن اعمال حاکمیت کرده و قوانین
داخلی خود را در آن اعمال نماید
دریاي سرزمینی:کشور هاي ساحلی دریاها بنا به دلایل نظامی،بهداشتی،گمرکی،اقتصادي و مانند آنها حاکمیت و حقوق
داخلی خود را به منطقه اي از دریا که در مجاورت آبهاي داخلی و بنا به مورد ابهاي مجمع الجزایري قرار دارد گسترش
می دهند این منطقه را دریاي سرزمینی می نامند.
در یاي سرزمینی داراي نظام حقوقی خاصی است .کشورهاي ساحلی در دریاي سرزمینی خود داراي حاکمیت و همان
حقوقی هستند که در منطقه خشکی دارند اما حقوق بین الملل در یاها بنا به برخی مقتضیات زیست بین المللی به ویژه
کشتی رانی محدودیتهایی را به نفع کشتی هاي خارجی بر حاکمیت و حقوق کشورهاي ساحلی در این منطقه وارد کرده
(324- است (بیگدلی ص 323
نظرات دانشمندان حقوق بین الملل در مورد دریاي سرزمینی متفاوت است عدهاي دریاي سرزمینی را ادامه در یاي آزاد
و جزیی از آن می دانند و دسته دیگر ان را جز ء قلمرو کشور ساحلی به حساب می آورند اما حقوق بین الملل ماهیت
حقوق خاصی را براي دریاي سرزمینی به وجود آورده بدین صورت که دریاي سرزمینی را جزیی از قلمرو کشور ساحلی
به حساب اورده و در نتیجه تحت حاکمیت کشور ساحلی است اما با ان توضیح که این حاکمیت ناقص و محدود است به
عبارت دیگر حاکمیت مطلق وجود ندارد یعنی این گونه نیست که کشور ساحلی همچون قلمرو زمینی یا خشکی بتواند
حاکمیت خود را به طور مطلق و کامل بر آن اعمال کند به عبارت کشور ساحلی بر دریاي سرزمینی حاکمیت نسبی و در
چارچوب مقررات حقوق بین الملل .(مواد 1و 2 عهدنامه 1958 ژنو در زمینه دریاي سرزمینی و منطقه مجاور دریایی و
بندهاي 1و 3 ماده 2عهدنامه 1982 حقوق دریاها)
هر کشور ساحلی حق دارد کشتیهاي خارجی را که مبداء حرکتشان آبهاي داخلی بوده است را هنگام عبور از دریاي
سرزمینی طبق مقررات داخلی خود توقیف و یا سرنشینان آن را یازجویی و یا حتی توقیف نماید بنابراین هر کشور
www.Prozhe.com
ساحلی بر اساس قوانین کیفري خود می تواند نسبت به کشتیهایی که از دریاي سرزمینی عبور می کنند بر اساس قانون
خود با آنان برخورد نماید و اصل سرزمینی بودن قوانین کیفري نسبت به دریاي سرزمینی هم قابل سرایت می باشد
اجراي قوانین کیفري در قلمرو دریایی:
قانون مجازات عمومی 1304
- ماده 3
الف - قوانین جزایی درباره کلیه کسانی که در قلمرو حاکمیت ایران ( اعم از زمینی و دریایی و هوایی) مرتکب جرم شوند
اعمال می گردد مگر آنکه به موجب قانون ترتیب دیگري مقرر شده باشد
قانون مجازات عمومی 52
ماده 3
الف - قوانین جزایی درباره کلیه کسانی که در قلمرو حاکمیت ایران (اعم از زمینی و دریایی و هوایی ) مرتکب جرم
شوند اعمال می گردد مگر آنکه به موجب قانون ترتیب دیگري مقرر شده باشد
قانون راجع به مجازات اسلامی 61
ماده 3 - قوانین جزایی درباره کلیه کسانی که در قلمرو حاکمیت جمهوري اسلامی ایران ( اعم از زمینی، دریایی و هوایی)
مرتکب جرم شوند اعمال می گردد مگر آنکه به موجب قانون ترتیب دیگري مقرر شده باشد
قانون مجازات اسلامی 70
ماده 3-قوانین جزایی درباره کلیه کسانی که در قلمرو حاکمیت زمینی،دریایی و هوایی جمهوري اسلامی ایران مرتکب
جرم شوند اعمال می گردد مگر آنکه به موجب قانون ترتیب دیگري مقرر شده باشد
لایحه جدید مجازات اسلامی 91
ماده 3-قوانین جزایی درباره کلیه اشخاصی که در قلمرو حاکمیت زمینی،دریایی و هوایی جمهوري اسلامی ایران مرتکب
جرم شوند اعمال می شود مگر آنکه به موجب قانون ترتیب دیگري مقرر شده باشد
سایر قوانین:
قانون تعیین حدود آبهاي ساحلی و منطقه نظارت دولت در دریاها مصوب 24 تیر ماه 1313 شمسی
www.Prozhe.com
ماده ششم - دولت می تواند عبور و یا توقف کشتیهاي جنگی را بنا به مصالح دفاع مملکت و یا علل مهمه دیگر در بعضی
.از بنادر و یا قسمتهایی از آبهاي ساحلی ممنوع بدارد. بنادر و قسمتهاي مزبوره به اسم مناطق ممنوعه نامیده می شود
ماده هشتم - رسیدگی و تعقیب جنحه و جنایاتی که در کشتیهاي جنگی خارجی واقع می شود از صلاحیت مقامات ایرانی
خارج است - حکم اعدام اشخاص که به وسیله مقامات خارجی صادر شده باشد نمی تواند در آبهاي ساحلی و منطقه نظارت
بحري ایران به موقع اجرا گذاشته شود
72/1/ قانون مناطق دریایی جمهوري اسلامی ایران در خلیج فارس و دریاي عمان مصوب 31
ماده 1 - حاکمیت. جمهوري اسلامی ایران خارج از قلمرو خشکی و آبهاي داخلی و جزایر خود در خلیج فارس، تنگه
هرمز و دریاي عمان بر منطقه اي از آبهاي متصل به خط مبداء که دریاي سرزمینی نامیده می شود نیز حاکمیت دارد این
حاکمیت همچنین شامل فضاي فوقانی، بستر و زیر بستر دریاي سرزمینی می باشد
ماده 8 - تعلیق عبور بی ضرر. به منظور دفاع از امنیت و بنا به مصالح عالیه کشور دولت جمهوري اسلامی ایران می تواند
عبور و توقف کلیه شناورهاي خارجی را در قسمتهایی از دریاي سرزمینی به حالت تعلیق درآورد
ماده 10 - صلاحیت کیفري. تعقیب، رسیدگی و مجازات جرائم ارتکابی در کشتیهاي در حال عبور از دریاي سرزمینی در
.موارد زیر در صلاحیت مراجع قضایی جمهوري اسلامی ایران می باشد
. الف - چنانچه اثرات و عواقب جرم متوجه جمهوري اسلامی ایران گردد
.ب - چنانچه جرم ارتکابی مخل صلح و نظم و آرامش داخلی و یا نظم عمومی دریاي سرزمینی باشد
.ج - چنانچه فرمانده کشتی یا نماینده دیپلماتیک یا کنسولی دولت صاحب پرچم کشتی تقاضاي کمک و رسیدگی نماید
. د - چنانچه رسیدگی و تعقیب براي مبارزه با قاچاق مواد مخدر و روانگردان ضروري باشد
1343/6/ قانون دریایی مصوب 29
.ماده 190 - جرائم
146-94-46-27-26-25 – 24 - 21 - 19 و قسمت اول ماده 20 - 17 - 14 - 7 - در صورت تخلف از مواد 2
دادگاه بر حسب مورد متخلف را به پرداخت جزاي نقدي از یک تا دو هزار و پانصد پهلوي طلا محکوم خواهد کرد. حداقل
و اکثر جزاي نقدي مربوط به هر یک از جرائم مذکور در بالا به موجب آیین نامه اي معین خواهد گردید که وزارتین
دادگستري و اقتصاد تنظیم می نمایند و پس از تصویب هیأت وزیران به موقع اجر اگذارده می شود. ولی اگر عمل متخلف
مشمول قانون جزایی دیگر باشد تعقیب او طبق قانون مزبور صورت خواهد گرفت
www.Prozhe.com
91/8/ قانون اصلاح قانون دریایی ایران مصوب 13
ماده 190  جرائم
46 ) و ) ،(27) ،(26) ،(25) ،(24) ،(21) ،( 19 ) و قسمت اول ماده ( 20 ) ،(17) ،(14) ،(7) ،( در صورت تخلف از مواد ( 2
146 ) دادگاه حسب مورد متخلف را به پرداخت جزاي نقدي از پنجاه میلیون ( 50.000.000 ) ریال تا پانصدمیلیون )
500.000.000 ) ریال محکوم می نماید و اگر عمل متخلف مشمول قانون جزایی دیگر باشد تعقیب او طبق قانون مزبور )
صورت می گیرد
قوانین و کنوانسیون ها
-1 کنفرانس لاهه- 1930
جامعه ملل در سال 1924 ، تشکیل کمیته اي از کارشناسان، که مأموریت تهیه فهرستی از موضوعات آماده ي تدوین از
جمله مسائل مربوط به حقوق دریا را نیز به عهده داشتند، تدارك دید . منجر به تشکیل کنفرانسی در سال 1930 در لاهه
در زمینه حقوق دریاها شد که متأسفانه، نتیجه اي جز اظهار امیدواري در بر نداشت
. -2 کنفرانس ژنو 1958
پس از تشکیل سازمان ملل متحد در سال 1945 ، نهادي با عنوان کمیسیون حقوق بین الملل در سال 1947 ، جهت
تدوین حقوق بین الملل تأسیس شد . این کمیسیون، اقدام به تهیه ي پیش نویس مواردي در زمینه ي حقوق دریاها نمود
که شالوده ي کنفرانس 1958 ژنو در زمینه ي حقوق دریاها بود . در کنفرانس 1958 ژنو چهار کنوانسیون تصویب شد .
الف. کنوانسیون دریاي سرزمینی و منطقه مجاور
ب. کنوانسیون دریاي آزاد
ج. کنوانسیون فلات قاره
www.Prozhe.com
د.کنوانسیون ماهیگیري و حفاظت منابع زنده ي دریاي آزاد.
-3 کنفرانس 1960 ژنو.
کنفرانس 1958 اگر چه موفق به تصویب کنوانسیونی با عنوان دریاي سرزمینی شد اما نتوانست مهمترین مسأله، یعنی
عرض دریاي سرزمینی را تعیین کند، لذا در سال 1960 ، دومین کنفرانس ملل متحد در مورد حقوق دریاها تشکیل شد
که به دلیل تعارض دادگاه ها بدون نتیجه به کار خود پایان داد.
-4 کنفرانس 1982 نیویورك.
به دلیل حضور دولتهاي جدید الاستقلال در سازمان ملل که در کنفرانس 1958 دخیل نبوده اند و عدم پیش بینی منابع
معدنی موجود در بستر دریاها در کنفرانس 1958 به خاطر عدم شناخت این منابع و نداشتن دانش فنی براي بهره
برداري از آنها و پاسخگو نبودن کنوانسیونهاي موجود در برابر آلودگی هاي زیست محیطی و نامعین بودن عرض دریاي
در اعلام بستر اعماق دریاها و منابع آن، به عنوان (Arrid pardo ) سرزمینی، نهایتاً به دنبال پیشنهاد آروید پاردو
در سال 1967 کمیته ي ویژه ي بستر دریاها توسط مجمع عمومی سازمان ملل متحد تشکیل « میراث مشترك بشریت »
شد که اولین جلسه کنفرانس براي این موضوع در سال 1973 و پس از آن هر سال چند ماه به کار خود ادامه داد، تا در
سال 1982 کنوانسیونی جامع از قواعد اساسی حقوق دریاها را به تصویب رساند که از لحاظ شمولیت اعضا و موضوعات
از جایگاه خاصی برخوردار است. .(سایت پرشین گیگ)
قلمرو هوایی:
قلمرو هوایی فضایی است که بر فراز سرزمین یک کشور وجود داشته و تحت حاکمیت آن دولت است
www.Prozhe.com
در مورد ماهیت حقوقی هوا سه نظریه ارائه گردیده است:
1)نظریه اي که از حقوق خصوصی اقتباس شده و به موجب آن کشورها همانطور که مالک زمین هستند مالک فضاي بالاي
آن نیز هستند به عبارت دیگر نظریه حاکمیت کامل کشورها بر فضاي بالاي قلمرو خود
2)نظریه اي که بنابر آن هوا متعلق بر عموم است و کشورها بر فضاي بالاي قلمرو خود هیچ گونه حق اختصاصی ندارند و
در نتیجه عبور و مرور هواپیما در قلمرو هوایی کشورها آزاد است
3)نظریه میانه یا بینابین:بر اساس این نظریه هوا به دو طبقه متمایز تقسیم می گردد الف- طبقه نزدیک به زمین تا ارتفاع
معین و ب)طبقه مافوق آن. طبقه اول تحت حاکمیت کشور زیرین(مثل آبهاي داخلی و دریاي سرزمینی) و طبقه دوم آزاد
به روي کلیه کشورها مثل دریاي آزاد و خارج از هر گونه صلاحیت و حاکمیت سرزمینی است. از لحاظ تاریخی نیز در
جریان جنگ جهانی اولکشور بیطرف سوئیس مانع عبور هواپیماهاي کشور هاي در حال جنگ از قلمرو هوایی خود شد و
در نتیجه حاکمیت خود را بر قلمرو هوایی بالاي قلمرو خاکی و دریاي سرزمینی خود اعلام داشت در هر حال عبور و مرور
از قلمرو هوایی بالاي دریاي آزاد و سرزمینهاي بدون صاحب آزاد تلقی میشد اما امروزه نظریه اول و سوم مورد قبول و
( در اسناد بین المللی منعکس است(حقوق بین الملل دکتر ضیایی بیگدلی ص 403
همانطور که ذکر شد قلمرو هوایی با اعمال نظریه اول جزء سرزمین یک کشور محسوب می شود و می توان قوانین
کیفري را در قلمرو هوایی اعمال کرد اما از نظر تحلیلی باید گفت که مسائل مربوط به هوا و دریا چون مربوط به ملل
دیگر نیز می شود بیشتر از قوانین داخلی یک کشور قوانین و عهدنامه هاي بین المللی کاربرد دارد و کشور ها علاوه بر
اعمال حاکمیت و قوانین داخلی ناگزیر از استفاده از عهدنامه هاي بین المللی نیز هستندبه طور مثال قانون هواپیمایی
کشوري مصوب 1328 یک قانون داخلی است و داخل کشور اعمال می شود اما از آنجا که ممکن است قوانین داخلی یک
کشور مورد قبول کشور دیگر قرار نگیر د پس تنها راه حل باقی مانده این است که کشور ها در این مورد به عهدنامه
هاي بین المللی توجه بیشتر داشته و تاحد امکان موازین قانونی خود را با آن عهدنامه ها همسو و هماهنگ کنند یا بدانها
ملحق شوند.
قلمرو هوایی در قوانین
قانون مجازات عمومی 1304
بند الف ماده 3
www.Prozhe.com
الف - قوانین جزایی درباره کلیه کسانی که در قلمرو حاکمیت ایران ( اعم از زمینی و دریایی و هوایی) مرتکب جرم شوند
اعمال می گردد مگر آنکه به موجب قانون ترتیب دیگري مقرر شده باشد.
قانون مجازات عمومی 52
ماده 3
الف - قوانین جزایی درباره کلیه کسانی که در قلمرو حاکمیت ایران (اعم از زمینی و دریایی و هوایی ) مرتکب جرم
شوند اعمال می گردد مگر آنکه به موجب قانون ترتیب دیگري مقرر شده باشد
قانون راجع به مجازات اسلامی 61
ماده 3 - قوانین جزایی درباره کلیه کسانی که در قلمرو حاکمیت جمهوري اسلامی ایران ( اعم از زمینی، دریایی و هوایی)
مرتکب جرم شوند اعمال می گردد مگر آنکه به موجب قانون ترتیب دیگري مقرر شده باشد
قانون مجازات اسلامی 70
ماده 3-قوانین جزایی درباره کلیه کسانی که در قلمرو حاکمیت زمینی،دریایی و هوایی جمهوري اسلامی ایران مرتکب
جرم شوند اعمال می گردد مگر آنکه به موجب قانون ترتیب دیگري مقرر شده باشد
لایحه جدید مجازات اسلامی 91
ماده 3-قوانین جزایی درباره کلیه اشخاصی که در قلمرو حاکمیت زمینی،دریایی و هوایی جمهوري اسلامی ایران مرتکب
جرم شوند اعمال می شود مگر آنکه به موجب قانون ترتیب دیگري مقرر شده باشد
سایر قوانین:
1328/5/ قانون هواپیمایی کشوري مصوب 1
ماده 3 - دولت حق حاکمیت مطلق و انحصاري در فضاي بالاي خاك کشور و بالاي آبهاي ساحلی آن را دارا می باشد
ماده 8 - هواپیماي خارجی می تواند با رعایت قوانین و مقررات کشور بر فراز ایران پرواز نماید یا در ایران فرود آید و
مسافر و بار محمولات پستی یا یکی از آنها را پیاده و یا قبول نماید مشروط بر اینکه قبلاً اجازه دولت ایران تحصیل شده
باشد یا به موجب قراردادي این اجازه داده شده باشد و دولت متبوع آن هواپیما همین حقوق را براي هواپیماهاي ایرانی
.شناخته باشد
www.Prozhe.com
ماده 10 - اداره کل هواپیمایی کشوري می تواند در مواردي که امنیت عمومی یا علل نظامی ایجاب می نماید با تصویب
هیأت وزیران پرواز هواپیماي ایرانی یا خارجی را بر فراز قسمتی از خاك کشور ممنوع یا محدود یا مقید به شرایط خاصی
.بنماید
ماده 30 - مقررات جزایی ایران نسبت به جرائمی که داخل یک هواپیماي ایرانی در خارج از ایران ارتکاب شود وقتی
اجرا می شود که متهم در ایران دستگیر شده باشد و متهم تبعه خارجی براي تعقیب به کشور خارجی رد نشده یا در
موردي که متهم به علت ارتکاب آن جرم به ایران مسترد شده باشد
ماده 31 - به جنحه و جنایاتی که در داخل هواپیماي خارجی حین پرواز ارتکاب شود در صورت وجود یکی از شرائط
ذیل محاکم ایران رسیدگی خواهند کرد:
الف - جرم مخل انتظامات یا امنیت عمومی ایران باشد
ب - متهم یا مجنی علیه تبعه ایران باشد
ج - هواپیما بعد از وقوع جرم در ایران فرود آید
در هر یک از موارد بالا رسیدگی در دادگاه محلی که هواپیما در آن محل فرود آمد یا دادگاه محلی که متهم در آن
دستگیر شود به عمل خواهد آمد
کنوانسیونهاي بین المللی
1)عهدنامه پاریس: جنگ جهانی اول و نقشی که صنعت هواپیمایی و هوانوردي در این جنگ ایفا نمود و پیروزي متفقین
آنها را برداشت تا بلافاصله پس از جنگ، کمیسیون خاصی را مامور تهیه عهدنامه اي در این خصوص نمایند. نتیجه کار
این کمیسیون، تنظیم عهدنامه اي بود که در 13 اکتبر 1919 در پاریس به امضاي 27 کشور رسید. این عهدنامه از تاریخ
11 ژوئیه 1922 به مرحله اجرا در آمد. عهدنامه پاریس از آن جهت که اولین معاهده بین المللی مهم در مورد
هوانوردي بین المللی است، شایان توجه بسیار است:
عهدنامه پاریس 1919 در بردارنده نکات مهمی است، از جمله
-1 قبول اصل حاکمیت کامل و انحصاري هر کشور بر قلمرو هوایی خود ( بالاي قلمرو خاکی و دریایی سرزمینی)
-2 قبول اصل آزادي عبور و مرور در فضاي بالاي دریاي آزاد
-3 قبول اصل عبور بی ضرر در زمان صلح براي هواپیماهاي غیر نظامی ( کشوري)کشورهاي متعاهد در قلمرو
یکدیگر،منوط به رعایت شرایط مقرر در این عهدنامه
www.Prozhe.com
-4 ممنوعیت کشورهاي متعاهد از انعقاد معاهدات خاص با کشورهاي غیر متعاهد در زمینه اعطاي امتیازات به
( هواپیماهاي غیر نظامی ( کشوري) (حقوق بین الملل دکتر ضیایی بیگدلی ص 403
2)عهدنامه شیکاگو:
این با پیشنهاد آمریکا در اول نوامبر 1944 با شرکت بیش از 50 کشور در شیکاگو بر پا گردید که به نوبه خود
مهمترین کنفرانس حقوق بین الملل هوایی بود . مهمترین دستاورد و سند کنفرانس شیکاگو تصویب عهدنامه بین المللی
هواپیمایی کشوري معروف به عهدنامه شیکاگو است زیرا این عهدنامه یک نظام حقوقی عام را در موضوع هوانوردي و
هواپیمایی بین المللی غیر نظامی (کشوري) ایجاد نمود.
حاکمیت سرزمینی در این عهدنامه به طور جدي مطرح و تصویب شده است از جمله مواد 1و 2 این عهدنامه که بیان می
کشورهاي متعاهد باید بپذیرند که هر کشوري حق حاکمیت تام و مطلق بر قلمرو هوایی مافوق دریاي سرزمینی » دارد
( ،مناطق تخت الحمایه و تحت قیمومت خود را دارد (مواد 1و 2
البته اصل یاد شده به رغم آنکه در ماده 2 منشور ملل متحد نیز آمده امروزه دچار تحول اساسی شده است
( (حقوق بین الملل دکتر ضیایی بیگدلی ص 410
www.Prozhe.com
نتیجه گیري
از این مقاله می توان دریافت:
1370 و 1390 که البته -1361-1352- 1)قوانین کیفري ایران طی پنج دوره تغیر یافته است از جمله در سالهاي 1304
لایحه 1390 هنوز ابلاغ نگردیده است
2)در طی این سیر تاریخی به سه اصل سرزمینی بودن –شخصی بودن و صلاحیت واقعی قوانین کیفري اشاره گردیده
است که البته در هر دوره تقنینی تغییراتی ولو اندك در آن مشاهده می گردد
3)در این سیر تاریخی به سه قلمرو دریایی –هوایی و زمینی اشاره شده است که البته در دو قلمرو دریایی و هوایی ایران
به طور کامل نمی تواند اعمال حاکمیت کند و این دو قلمرو به غیر از قوانین داخلی تابع یکسري قوانین و عهدنامه هاي
بین المللی هم هستند و علاوه بر آن یکسري قوانین فرعی و خاص هم بر این دو قلمرو اعمال حاکمیت می کنند که در
مقاله بدان اشاره گردید
www.Prozhe.com
فهرست منابع:
کتب
1)امین سید حسن –دادرسی و نظام قضایی در ایران-دفتر پژوهشهاي فرهنگی
2)ضیایی بیگدلی محمدرضا-حقوق بین الملل عمومی –انتشارات گنج دانش –چ سی وسوم
3)گلدوزیان ایرج-حقوق جزاي عمومی ایران- ج اول – انتشارات دانشگاه تهران
مقالات
پایگاههاي اینترنتی
6)سایت سیاست روز
7)پرشین گیگ
8)خبر گزاري فارس
9)مرکز پژوهشهاي مجلس شوراي اسلامی
www.Prozhe.com



برچسب ها : ,

پایان نامه حقوقی با موضوع بیع

www.Prozhe.com - پروژه دات کام
بیع
ارسال شده جهت استفاده کاربران سایت پروژه دات کام
www.Prozhe.com
www.Prozhe.com - پروژه دات کام
چکیده
از اضداد است و در خرید و فروش هر دو به کار می رود ولی بر اثر کثرت » شراء « بیع همانند
بیع و « خرید آن را به ذهن متبادر می سازد. تجارت را نیز به » شراء « فروش کالا و » بیع « استعمال
معنی کرده اند اما از آنجا که در متنهای مختلف لفظ تجارت به معنای مبادلة مال با هدف » شراء
کسب سود به کار رفته و در تلقی عرف هم تجارت منحصر به بیع نیست می توان گفت که از
باب غلبه و کثرت مصادیق بیع در معاملات تجاری این مفهوم برای تجارت تصور شده است.
رونق مبادلات بازرگانی سبب پیدایش حقوق تجارت عرفی نسبتا پیشرفته و تداول بسیاری از عقود
)قراردادها( شد که هم اینک نیز مرسوم است مانند شرکت حواله مضاربه مزارعه مساقات عطیه و
قرض که اسلام برخی از انواع آن را مانند بعضی از اقسام بیع به علت ربا یا غرر و غیره نهی کرد.
می توان گفت که برخورد اسلام با حقوق خصوصی عهد جاهلیت عرب به طور عام و حقوق
مقررات مرسوم به عنوان اصل و » امضاء « تجارت به صورت خاص از خصیصة دوگانة
و جرح و تعدیل مقررات عرفی حکایت دارد. » هدایتگری «
که پس » بیع الحصاة « باطل اعلام کردن بعضی از اقسام بیع که در زمان جاهلیت مرسوم بوده مانند
از تعیین ثمن مبیع را با پرتاب کردن ریگ به سوی تعدادی کالا مشخص می کردند یا روا ندانستن
که زیاد کردن قیمت متاع است توسط شخص ثالث به عنوان خریدار نه به منظور انجام » نجش «
دادن معامله بلکه صرفا برای بالا بردن قیمت کالا تا مشتری فریب خورد و کالا را با قیمت بیشتر
بخرد و نیز اعلام بطلان بعضی از شروط ضمن عقد به دلیل عدم مشروعیت مانند شرط پرداخت
مبلغی بیش از مقدار قرض توسط قرض گیرنده در عقد قرض یا این شرط که در صورت ازدواج
مجدد مرد زن خودبه خود به صورت شرط نتیجه مطلقه شود و همچنین شروطی که صحت و
بطلان آنها محل بحث است مانند شرط ضمان در عاریه و نیز تأیید قراردادهایی مانند بیع ضمان
اجاره و ... نمونه های روشنی از این برخورد دوگانة اسلام است .
www.Prozhe.com - پروژه دات کام
فهرست مطالب
مقدمه
1 بیع، اصطلاح فقهی و حقوقی
4
تعریف بیع
7
تملیکی بودن بیع
8
معاوضی بودن بیع
10
عین بودن مبیع
10
لزوم عقد بیع
11
انعقاد بیع
12
اراده
12
اهلیت تصرف
14
موضوع عقد بیع
14
الف( اوصاف مبیع
14
قدرت تسلیم مبیع:
19
بطلان عقدی
19
اوصاف ثمن
20
آثار بیع
21
نتیجه گیری:
36
فهرست منابع و مآخذ
45
www.Prozhe.com - پروژه دات کام
مقدمه:
در روابط بین اشخاص مواردی پیش می آید که نیاز به تشکیل بیع برای دو طرف احساس می شود
ولی زمینه انشای فعلی آن یا تنظیم سند رسمی انشاء به علت فقدان شرایط قانونی تشکیل عقد
یاتنظیم سند رسمی تشکیل عقد ویا به دلیل ناتوان بودن یکی از دو طرف یا هردو طرف برای
اجرای مفاد عقد ویا به دلیل ناتوان بودن یکی از دو طرف یا هردو طرف برای اجرای مفاد عقد
وتسلیم آنچه به وسیله عقد بر عهده او مستقر می شود ، فراهم نیست . مثلاً برای تنظیم سند رسمی
انتقال مال غیر منقول انجام استعلامات از سازمانهای دولتی به منظور روشن شدن وضعیت ملک
مورد معامله از حیث مقررات ارضی و کشاورزی وشهرداری وغیره وجلب موافقتهای سازمانهای
مربوطه لازم است، و در نتیجه، شرایط موجود اجازه انشاء عقد یا تنظیم سند رسمی انتقال را در
زمان دلخواه به طرفین نمی دهد. از این رو به منظور اطمینان یافتن طرفین از انجام معامله پس از
فراهم شدن شرایط یا رفع موانع موجود، مبادرت به تشکیل قرارداد عادی یا رسمی می کنند که
موضوع آن، تعهد هریک ازدو طرف در برابرطرف دیگر به تشکیل بیع مال مزبور، پس از فراهم
آمدن زمینه تشکیل یا تنظیم سند تشکیل آن است .دراین مقاله منظور،ارزیابی وضعیت اینگونه
قراردادها و تعهدات از نظر قانون واثرآنها و طرح وبررسی مسائل مربوط به آن است،اعم از
قراردادها وتعهدات مربوط به اموال منقول یا غیر منقول . بنابراین،موضوع این مقاله قرارداد تشکیل
بیع می باشد که اثرآن پیدایش تعهد برانشای بیع است و در نتیجه موضوع مزبور با بیع مال منقول
ویا غیر منقول تفاوت دارد.این مسأله که آیا بیع مال غیر منقول بدون تنظیم سند رسمی اعتبار و اثر
حقوقی دارد یا خیر، از آن جهت که موضوع آن را خود عقد بیع تشکیل می دهد داخل در عنوان
بحث این مقاله، که به قرارداد برانشای بیع و تشکیل آن در آینده می پردازد، نیست و بررسی آن به
فرصتی دیگر موکول می شود، اگر چه بیع بدون تنظیم سند رسمی نسبت به مال غیر منقول با تعهد
بر بیع مال غیر منقول بدون تنظیم سند رسمی از جهت تحلیلی، خالی از مشابهت نیست. دراینجا
لازم است برای موضوع بحثهای حقوقی مربوط » قولنامه « این نکته روشن شود که انتخاب عنوان
به وضعیت و آثار تعهدات و قراردادهای مربوط به فروش مال غیر منقول، از جهت تحلیلی،
www.Prozhe.com - پروژه دات کام
گزینشی صحیح به نظر نمی رسد زیرا،از یک طرف، قولنامه درقانون موضوع تعریف شده ای
نیست و منظور از آن در معنای متعارف، نوشته ای عادی است که پیش از تشکیل بیع بین طرفین و
معمولاً نسبت به مال غیر منقول با عبارات و مفاهیم گوناگون ومتفاوت به وسیله ایشان تنظیم و
امضاء می شود و قراردادهایی را در بر می گیرد که منعکس کننده نظریات واهداف خاص طرفین
است، واز طرف دیگر،به علت عدم آشنایی تنظیم کنندگان آن با موازین قانونی، مفاد ومندرجات
آن غالباً مهم وبا ضوابط حقوقی غیر منطبق و مفاهیم آن گاهی با هم متناقض است. بنابر آنچه
ذکرشد، اگر موضوع بحث قولنامه باشد، باید مانند عنوان اجاره نامه و وکالتنامه و نظائر آن،
مسائلی که پیرامون دلیلیت و شرایط سندیت آن دور می زند، مورد بررسی قرار گیرد . ولی هرگاه
موضوع بحث پاره ای از مندرجات آن مانند تعهدات و قراردادهای منعکس در قولنامه و وضعیت
حقوقی این قراردادها نظیر تعهدات و قراردادهای مربوط به بیع مال غیر منقول و خود بیع مال غیر
منقول بدون تنظیم سند رسمی باشد )که همین موضوعات نیز تحت عنوان قولنامه معمولاً مورد
نمی تواند داشته باشد بلکه موضوع » قولنامه « بحث قرار می گیرد(، دیگر عنوان بحث باید ماهیتهای
حقوقی مطلق یا مقید ثبت نشده یا مندرج در سند عادی مانند قرارداد تشکیل بیع یا بیع مال غیر
منقول ثبت نشده یا منعکس در سند عادی باشد. بنابراین، نامیده » قولنامه « آنچه در عرف عام بنام
می شود و برحسب موارد دارای مندرجات ومفاهیم گوناگون و مبهم است، عنوان مشخص
حقوقی نیست و محتوای مشخص حقوقی ندارد ونباید بطور کلی محور مباحث حقوقی قرار گیرد،
هرچند که محتوای هریک از قولنامه های تنظیم شده با لحاظ عبارات و مفاهیم خاص خود،
می تواند از حیث وضعیت و آثار حقوقی و روابط طرفین، موضوع بحث و بررسی واقع شود. در
حقیقت، آنچه معمولاً مورد بحث قرار می گیرد، وضعیت وآثار قراردادها و تعهدات منعکس در
است » قولنامه « سند عادی بنام است که » قولنامه « ،ولی آنچه موضوع این مباحث معرفی می گردد
مفهوم یک سند عادی را دارد. به عنوان موضوع بحثهای مربوط به » قولنامه « به این ترتیب، انتخاب
وضعیت و آثار قراردادهای مربوط به اموال غیر منقول یا مربوط به معاملات این اموال منعکس در
قولنامه از دو جهت ناصحیح به نظر می رسد: یکی از این حیث که قولنامه سند است نه مسند، و
بحث در مورد مسند بجای سند گونه ای خلط مبحث است هر چند که بحث از جنبه ارتباط
قراردادهای مذکور به نوشته عادی قولنامه دنبال می شود، ودیگر از این جهت که محتوای یک
www.Prozhe.com - پروژه دات کام
قولنامه متداول بین مردم، انحصاراً یک بیع یا قرارداد تشکیل بیع یا تعهد بر خرید و فروش نیست
بلکه ممکن است یک قول و وعده ساده بر تشکیل معامله در آینده یا یک انشای معلق و یا مفاهیم
دیگری که در اصل فاقد ارزش حقوقی است باشد، که در نتیجه تخصیص بحث به بیع یا تعهد بر
» قولنامه « بیع مال غیر منقول، زیر موضوع حتی با حقیقت محتوای همه قولنامه ها سازگار نیست.
www.Prozhe.com - پروژه دات کام
بیع، اصطلاح فقهی و حقوقی
از اضداد است » شراء « این واژه همانند و در خرید و فروش هر دو به کار می رود ولی بر اثر
کثرت استعمال » بیع « فروش کالا و خرید آن را به ذهن » شراء « متبادر می سازد. تجارت را نیز به
بیع « و معنی کرده اند اما از » شراء آنجا که در متنهای مختلف لفظ تجارت به معنای مبادلة مال با
هدف کسب سود به کار رفته و در تلقی عرف هم تجارت منحصر به بیع نیست می توان گفت
که از باب غلبه و کثرت مصادیق بیع در معاملات تجاری این مفهوم برای تجارت تصور شده
رجال لاتلهیهم تجارة ...« است . آیة شریفة و نور ( » لابیع عن ذکرالله : 37 ) که هر دو واژه را ذکر
کرده نیز تأییدکنندة این استنباط است )طریحی ابن فارس ابن منظور مرتضی زبیدی دهخدا ذیل
واژه( .
جزیرة العرب به هنگام ظهور اسلام تجارت پررونقی داشته است. وجود دو راه مهم بازرگانی یکی
در شمال و دیگری در جنوب که شهرهایی از جمله مکه و مدینه در مسیر آنها بودند و قرار
گرفتن مکه بر سر راه کاروان رو شام  یمن و شرکت ساکنان مکه در بازرگانی داخلی و خارجی
و همچنین وجود کعبه که زیارتگاه مردم از نقاط دوردست بود از عوامل عمدة این رونق بوده
است. 1
رونق مبادلات بازرگانی سبب پیدایش حقوق تجارت عرفی نسبتا پیشرفته و تداول بسیاری از عقود
)قراردادها( شد که هم اینک نیز مرسوم است مانند شرکت حواله مضاربه مزارعه مساقات عطیه و
قرض که اسلام برخی از انواع آن را مانند بعضی از اقسام بیع به علت ربا یا غرر و غیره نهی کرد. 2
می توان گفت که برخورد اسلام با حقوق خصوصی عهد جاهلیت عرب به طور عام و حقوق
تجارت به صورت خاص مقررات مرسوم به عنوان اصل » امضاء « از خصیصة دوگانة و
» هدایتگری « و جرح و تعدیل مقررات عرفی حکایت دارد.
1 )پطروشفسکی ص 16 زیدان ج 1 ص 33 به بعد جوادعلی ج 7 ص 285 ) .
2 )جوادعلی ج 7 ص 387  414 .)
www.Prozhe.com - پروژه دات کام
احکام بیع در قرآن مجید به صورت کلی تحت عناوینی عام آمده و در احادیث بتفصیل بیشتر و
غالبا در مقام پاسخ به معضلاتی که پیش می آمده بیان شده است.
باطل اعلام کردن بعضی از اقسام بیع که در زمان جاهلیت مرسوم بوده مانند بیع « » الحصاة که پس
از تعیین ثمن مبیع را با پرتاب کردن ریگ به سوی تعدادی کالا مشخص می کردند یا روا ندانستن
که زیاد کردن قیمت متاع است توسط شخص ثالث به عنوان خریدار نه » نجش « به منظور انجام
دادن معامله بلکه صرفا برای بالا بردن قیمت کالا تا مشتری فریب خورد و کالا را با قیمت بیشتر
بخرد و نیز اعلام بطلان بعضی از شروط ضمن عقد به دلیل عدم مشروعیت مانند شرط پرداخت
مبلغی بیش از مقدار قرض توسط قرض گیرنده در عقد قرض یا این شرط که در صورت ازدواج
مجدد مرد زن خودبه خود به صورت شرط نتیجه مطلقه شود و همچنین شروطی که صحت و
بطلان آنها محل بحث است مانند شرط ضمان در عاریه )انصاری ص 277  278 ) و نیز تأیید
قراردادهایی مانند بیع ضمان اجاره و ... نمونه های روشنی از این برخورد دوگانة اسلام )امضاء
جرح و تعدیل( است.
فقیهان از مضمون آیات قرآن و فحوای احادیث که بعضا در مقام بیان حکم کلی است و از
احادیثی که اغلب برای رفع نزاع در مورد خاص یا پاسخگویی به مشکلات طرح شده است و با
استفاده از قواعد قطعی عقلی و نیز اصول لفظی معتبر نزد عقلا قواعد فقهی مهمی مانند قاعدة
لاضرر ضمان ید و اصل لزوم در معاملات تدوین کردند و فقه اسلامی را بنیاد نهادند. یکی از این
در حقوق تجارت اسلام را » عرف « اصول که برجسته بودن نقش اصل امضائی « آشکار می سازد
ادلة قراردادهاست . این اصل بدان معناست که شارع » بودن ماهیت عرفی قراردادها را تنفیذ کرده
و هر آنچه را که در نظر عرف مؤثر بوده مؤثر تلقی نموده است. این تلقی را چنین می توان
توضیح داد که مثلا قانونگذار اسلام با بیان صحت بیع )احل الله البیع( کیفیت وقوع عقد را بیان
نکرده و آن را موکول به عرف دانسته است . این توضیح از راه برهان خلف به ما می آموزد که
در لغو « غیر این صورت بایستی به شارع حکیم نسبت و داد که اجتناب » اهمال گویی از این التزام
امری ضروری است )توحیدی ج 2 ص 83 » اوفوا بالعقود « (. ادلة عامی مانند )مائده: 1 ) و اوفوا «
اسراء: ( » بالعهد 34 ( نیز بر نافذ بودن کلیة قراردادهای عرفی جز آنچه شارع صریحا نهی کرده
www.Prozhe.com - پروژه دات کام
است دلالت دارد. این ایراد را که عرف مورد نظر شارع عرف زمان خطاب است بعضا با اصل «
پاسخ گفته اند )توحیدی ج »* بنای عقلا « تغییر نکردن عرف( یا ( » عدم نقل 2 ص 11 ) و این نظر
که احکام منطقی بیان شده » قضایای حقیقیة « شرع در قالب و درنتیجه در هر زمان و مکان که
موضوع دلیل )قراردادها( محقق شود حکم شرع بر آن مترتب می شود نیز پاسخی بر ایراد یادشده
و علاوه بر آن مؤید ترتب اثر در هر زمان » عرف « بر و مکان است .
و( » عدم مخالفت صریح « به شرط » تراضی « اعلام نافذبودن هرگونه نه لزوما موافقت( با مقررات
اسلامی )دربارة این شرط رجوع کنید به انصاری ص 277  278 ( نیز که ضامن انعطاف پذیری
حقوق قراردادهاست بروشنی از آیة لاتأکلوا اموالکم بینکم بالباطل الا ان تکون تجارة عن تراض
)نساء: 29 : ای کسانی که ایمان آورده اید اموال یکدیگر را بناحق مخورید مگر آنکه تجارتی
باشد که هر دو طرف بدان رضایت داده باشند( و نیز از روایت محمدبن مسلم و منصوربن حازم
از امام باقر و امام صادق علیهماالسلام مستفاد می شود. طبق این حدیث دو شریک که هریک
نمی دانسته اند چه مقدار کالا نزد یکدیگر دارند با توافق به تراضی می رسند و عمل ایشان صحیح
تلقی می شود )لابأس اذا تراضیا قس د.اسلام چاپ دوم ذیل واژه(.
مطرح کرده اند » عقد صلح « اگرچه فقها این روایت را در و بسیاری از آنان با ترتب اثر بر هرگونه
تراضی صریحا مخالفت نموده اند )محقق حلی ج 2 ص 13 شهید اول الدروس الشرعیة ج 3 ص
193 علامه حلی مختلف الشیعة ج 5 ص 83  84 نیز برای دیدن فهرستی از نامهای فقها و
مفسرانی که با نظریة مقاله همسو هستند رجوع کنید به حائری ص 49  50 ( در عین حال عقد
صلح در نظر .» بی نام « آنان قالبی است برای اعلام معتبر بودن قراردادهای عرفی
خرید و فروشهایی که از حیث مورد معامله )مانند فروش مسکرات خوک و مردار( یا از حیث
جهت « مانند فروش سلاح به دشمنان دین ( » معامله بیع کشتی و خانه برای استفاده های خلاف
شرع( نهی شده اند نیز معاملات واجب مستحب و مکروه و مباح و همچنین مقررات اخلاقی که
بایستی هنگام داد و ستد رعایت شود و با عنوان مشخص شده اند  مانند کسب » آداب التجاره «
اطلاعات فقهی قبل از مبادرت به تجارت پرهیز از دروغگویی فریبکاری و کتمان عیب مبیع
www.Prozhe.com - پروژه دات کام
تساهل در داد و ستد قناعت به سود معقول و متناسب  بتفصیل در مقدمة کتابهای بیع مورد
بحث و تحلیل واقع شده است. 3
تعریف بیع
اهل لغت در این که مفهوم بیع مبادلة دو مال بر اساس « است اختلاف اساسی ندارند در » تراضی
عین حال ارائة تعریفی جامع و مانع از بیع به علت تعابیر گوناگون موجود در کتب لغت فقیهان را
بر آن داشته تا در تعریف و اوصاف عقد بیع مباحثات دقیقی مطرح کنند )انصاری ص 79
طباطبائی یزدی حاشیة المکاسب ص 53  57 ابن قدامه ج 3 ص 560  561 ابن عابدین ج 4
ص 502 جزیری ج 2 ص 147 به بعد(. در حالی که فقهای عامه بیع مبادلة دو مال به « را به نحو
تملیک و تملک یا بر ابن قدامه ج ( » وجه مخصوص 3 ص 560 جزیری ج 2 ص 148  152 )
مبادلة دو شی ء مورد « یا » رغبت و نظایر آن تعریف می کنند )کاسانی ج 5 ص 133 ابن عابدین
همانجا( فقهای امامیه با وسواس بسیار سعی کرده اند تا تعریفی جامع و مانع عرضه کنند. شیخ
انصاری از نام آورترین این فقیهان تعریف بیع انتقال عین به عوض « را به که » معلوم بر وجه تراضی
بعضی از فقها 4 مطرح کرده اند به این دلیل که اطلاق مسبب بر سبب تسامحی آشکار است مردود
شمرده است )انصاری ص 79  80 ( او همچنین از تعریف بیع ایجاب « به و قبولی که مفید نقل
ملک به بدین علت که » عوض معلوم است بیع از مقولة معنی است انتقاد کرده و نیز تعریف بیع
نقل عین به صیغة « به مترادف » نقل « را از آن رو که » مخصوص بیع نیست بلکه از لوازم آن است
مقبول ندانسته و برای را پیشنهاد کرده است . وی » انشاء تملیک عین در برابر مال « رفع ایراد
ایراداتی را که ممکن است بر مانعیت تعریف )شمول آن بر بیع معاطات صلح عین هبة معوضه
قرض( به نظر برسد طرح کرده و آنها را مردود شمرده است )همانجا 9.
صرف نظر از ارزش علمی دقتهای مذکور این اندیشه که لفظ بیع حقیقت شرعی و متشرعی ندارد
و لاجرم بر مفهوم عرفی خود باقی است و صدق « به مجرد عرفی » بیع ادلة صحت و لزوم بیع
3 )رجوع کنید به طوسی 1410 ص 79  80 حسینی عاملی ج 4 ص 2  145 انصاری ص 208  213 ) .
4 )رجوع کنید به طوسی 1387 ج 2 ص 76 شهیدثانی 1403 ج 3 ص 221  222 )
www.Prozhe.com - پروژه دات کام
شامل آن خواهد شد )همان ص 79 طباطبائی یزدی حاشیة المکاسب ص 58 ( علاوه بر آنکه
پایانی بر مناقشات اصطلاحی است گامی اساسی در همگامی حقوق و اجتماع است بویژه در
مواردی که صورتهای نوین بیع از لحاظ شمول حکم صحت و لزوم عقد بیع بر آنها مورد تردید
واقع شده است مانند بیع ساختمان قبل از بنا یا سفارش ساخت و خرید هواپیما و کشتی .
قانون مدنی ایران )مادة 338 ( با تعریف بیع تملیک عین به عوض « به آشکارا از تعریف » معلوم
فقها پیروی کرده است . قانون مدنی سایر کشورهای اسلامی مانند سوریه عراق لیبی لبنان و قانون
مدنی سابق مصر نیز کم و بیش از همین تعریف متأثرند. در این میان قانون مدنی جدید مصر با
تصویب مادة 418 از تعریف متداول بیع دوری جسته و عقد عهدی که موضوع « آن را آن
تعریف کرده » ممکن است حقوق یا اشیاء مادی در برابر ثمن نقد باشد و با تحولات اقتصادی و
نیازهای اجتماعی همسویی نشان داده است )سنهوری ج 4 ص 19  20 (. فقهای معاصر امامی نیز
مبانی این نظریه را بیان کرده اند )توحیدی ج 2 ص 10 به بعد( اگرچه این مباحث نظری در
فتواهای آنها کاملا بروز نکرده است .
اوصاف عقد بیع . از تعریف بیع اوصافی مانند تملیکی بودن معاوضی بودن و عین بودن مبیع به
دست می آید. لزوم عقد بیع نیز که از ادله به دست آمده و به عنوان اصلی مستقل به نام اصل
لزوم مطرح شده است به عنوان یکی از اوصاف عقد بیع مورد بحث قرار می گیرد.
تملیکی بودن بیع
منظور از تملیکی بودن عقد بیع این است که انتقال اعتباری )حقوقی( مبیع به خریدار در مقابل
انتقال ثمن به فروشنده به نفس ایجاب و قبول تحقق می یابد و به هیچ امر دیگری نظیر تسلیم مبیع
به خریدار منوط نیست مگر اینکه به موجب دلیل خاص عنصری )مثلا تسلیم کالا در بیع سلم(
قرار داده شده باشد. تملیکی بودن عقد » جزء ناقل « بیع که در حقوق اسلام آمده و در قانون مدنی
هم به صورت امری بدیهی پذیرفته شده است در حقوق اروپا امری است نو که هنوز هم پاره ای
از کشورها آن را قبول نکرده اند )کاتوزیان 1374 ش ص 29  30 (. این وصف در مواردی که
مبیع قانون مدنی مواد ( » کلی در معین « یا » کلی در ذمه « 350 402 ( باشد با این اشکال روبروست
www.Prozhe.com - پروژه دات کام
که در موارد مذکور صرفا این تعهد برای فروشنده به وجود می آید که فرد مبیع را تعیین و به
خریدار تسلیم کند ولی هنگام عقد عین معینی به خریدار تملیک نمی شود. برای رهایی از این
اشکال برخی گفته اند: کلی بنا به حکم عرف مالی است فی حد نفسه موجود که می تواند در
معاوضه عوض قرار گیرد )طباطبائی یزدی حاشیة المکاسب ص 117 (. گروهی در چنین مواردی
قابلیت « و را » استعداد موضوع تملیک می دانند و » حکمی یا فرضی « برخی دیگر تملیک را
دانسته اند.
شاید بتوان گفت عقد بیع در همة موارد سبب تملیک است عقد اقتضای تملیک را به وجود می
آورد و شرط آن که تعیین مصداق است بعدا حاصل می شود و تحقق شرط به سبب اضافی یا
مکمل نیاز ندارد. در واقع عقد تملیکی با این تحلیل چهرة خاصی است که با » عهدی « از عقد
تعیین مصداق کلی توسط متعهد تملیک محقق می شود و چون در هر حال عقد بیع است که در
تملیک مؤثر است بیع کلی را می توان نامید. » تملیکی « 5
این تحلیل اگرچه مصادیق مختلف بیع را بویژه در مواردی که مبیع در آینده و بتدریج به وجود
می آید در بر می گیرد در عین حال به نظر می رسد که موجب تداخل بیع تملیکی و عهدی و از
بین رفتن مرز آن دو می شود و مآلا وصف تملیکی بودن بیع منحصر به بیع عین معین می گردد.
برخی از محققان معتقدند: ملکیتی که متعاقدین در عقد بیع انتقال می دهند امری است » اعتباری «
که همچون ذوات و اعراض به وجود موضوع در خارج نیاز ندارد و ای که مقوم مفهوم » مبادله «
بیع دو اعتبار « است بین که هریک برای دیگری درنظر می گیرد انجام می شود. مال کلی به » مالی
جهت کثرت مصادیق مالی است که عقلا آن را موضوع اعتبار قرار می دهند و این مبادلة مالی که
نسبت فروشنده و خریدار را به مبیع و ثمن جابه جا می کند نباید با انتقال مکانی اشیاء اشتباه شود.
انتقال مکانی که امری است حقیقی به موضوع خاص و مشخص نیاز دارد برخلاف انتقال ملکیت
5 )کاتوزیان 1374 ش ص 35  36 ) .
www.Prozhe.com - پروژه دات کام
که امری است اعتباری. بیع سبب جابه جایی اعتباری است نه حقیقی. 6 در این صورت بیع کلی را
نیز می توان تملیکی دانست .
معاوضی بودن بیع
تعریف بیع با وجود اختلافات ناچیزی که دربارة آن وجود دارد معاوضی بودن بیع را افاده
می کند یعنی در آن عین مال با مال دیگر )اصطلاحا: عوض( که معمولا پول است مبادله می شود.
این وصف بیع را از عقود رایگانی حقوق مالی قابل « ممکن است برخی » عوض « . ممتاز می سازد
» انتقال و بنابر صدق » عمل انسان « حتی عرفی مال بر این دو باشد )نجفی ج 22 ص 209 انصاری
ص 79 (. در هر حال وجود عوض مقتضای ذات بیع است. بنابراین اگر تملیک مال در برابر
عوض نباشد عنوان بیع بر آن صادق نخواهد بود. چنانچه در بیع انتقال مال به رایگان شرط شود
این شرط باطل و مبطل عقد خواهد بود مگر این که از مجموع شرط و عقد فهمیده شود که آنان
عنوان « قرارداد دیگری درنظر داشته اند. در این صورت صرف کاربرد » بیع در صیغه با توجه به
» قاعدة تبعیت عقد از قصد « و عمومات ادلة صحت عقد و تجارت موجب عدم نفوذ این قرارداد
نخواهد بود لیکن باید توجه داشت که ارادة قرارداد دیگر خلاف ظاهر صیغه و نیازمند قرینه
است. 7
معاوضی بودن بیع آثار مهمی دارد از جمله: الف( اگر تملیک یکی از عوضین به علتی باطل باشد
تعهد به عوض آن خودبخود از بین می رود. ب( خریدار یا فروشنده می تواند اجرای تعهد خود را
به اجرای تعهد دیگری موکول سازد )حق حبس: قانون مدنی مادة 377 ابن عابدین ج 4 ص
561 کاسانی ج 5 ص 249 (. ج( اگر مبیع پیش از تسلیم به خریدار تلف شود بیع منحل می
شود و خریدار تعهدی به پرداخت ثمن ندارد )قانون مدنی مادة 387 (. د( در مواردی که بین ثمن
و مبیع عدم تعادل فاحش باشد شخص مغبون می تواند معامله را فسخ کند .
عین بودن مبیع
6 )توحیدی ج 2 ص 16  23 .)
7 )انصاری ص 20 طباطبائی یزدی حاشیة المکاسب ص 13  14 ) .
www.Prozhe.com - پروژه دات کام
عین مالی است که وجود مادی و محسوس دارد و به طور مستقل موضوع داد و ستد قرار
می گیرد. این وصف عقد بیع را از تملیک منافع است ممتاز می سازد » اجاره « که موضوع و فقها
به همین منظور آن را از اوصاف بیع دانسته اند )انصاری ص 79 حسینی عاملی ج 4 ص 147
توحیدی ج 2 ص 10 (. قانون مدنی نیز )مادة 338 ) به پیروی از فقه بیع را به تملیک عین
اختصاص داده است. این قید علاوه بر خروج تملیک منفعت نقل وانتقال ی مانند حق » حقوق «
خیار حق تحجیر حق اختراع و آفرینشهای فکری و غیر مادی « نیز اموال نظیر نیروی » محسوس
برق و سرقفلی راکه امروزه متداول است از تعریف بیع خارج می کند. البته با وجود عمومات ادلة
صحت تجارت )توحیدی ج 2 ص 9 ( که معاملات را به طورکلی نافذ اعلام می کند در درستی
اینگونه قراردادها نمی توان تردید کرد. در عین حال از آنجا که بیع با شرایط و آثاری که تفصیلا
در فقه و قوانین ذکرشده نظمی خاص به توسعة مدلول « روابط حقوقی جامعه می بخشد » بیع و
شمول آن نسبت به مواردی نظیر قراردادهای مذکور ضروری به نظر می رسد. تأثیرپذیری
قانونگذار ایران از این عرف مستقر و اطلاق فروش )بیع( امری » انتقال سهم « بر دور از ذهن
نیست. 8
لزوم عقد بیع
. اصل در بیع لزوم است یعنی طرفین جز به موجب شرط یا تراضی یا خیارات منصوص حق برهم
زدن عقد را ندارند )علامه حلی ایضاح الفوائد ج 1 ص 480 نجفی ج 23 ص 4 طوسی
1377  1382 ج 1 ص 560 (. با اینکه استواری و نظم در تجارت با عدم لزوم بیع سازگار
نیست تا زمانی که طرفین در مجلس عقد حضور دارند عقد لزوم نمی یابد و طرفین حق دارند که
معامله را فسخ کنند. این حق فسخ را خیار مجلس نامند. در بیع حیوان نیز که مبیع معمولا در
معرض عیوب و عوارضی است و کمتر امکان آگاهی از آن عیوب و عوارض در هنگام عقد
وجود دارد تا سه روز از زمان عقد برای مشتری حق فسخ قرار داده شده است و به این حق خیار
8 )رجوع کنید به لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت مصوب 24 اسفند 1347 مواد 34  36 و قانون تجارت مواد 78  79 .)
www.Prozhe.com - پروژه دات کام
حیوان گویند. در این که این خیار به مشتری اختصاص دارد یا در صورتی که ثمن معامله حیوان
باشد بایع نیز حق فسخ معامله را دارد بین فقها اختلاف است. نظر مشهور فقهای امامیه اختصاص
خیار حیوان به مشتری است )نجفی ج 23 ص 24 انصاری ص 224  225 .)
انعقاد بیع
شرایط عمومی قراردادها مانند قصد و رضا اهلیت مشروعیت جهت و معلوم بودن موضوع معامله
)رجوع کنید بهعقد( در بیع نیز باید رعایت شود. در عین حال بعضی از این شرایط در عقد بیع
آثار ویژه ای پیدا می کند و ما زیر سه عنوان اراده اهلیت تصرف و موضوع عقد بیع از آن بحث
می کنیم.
اراده
اعلام ارادة باطنی در عقد بیع » ایجاب « که نسبت به بایع و » قبول « نسبت به مشتری نام دارد اساس
بیع را تشکیل می دهد و بدون تردید باید صورت پذیرد چون هرگونه اختلاف در این باب مانع
انعقاد بیع ارادة « است. در این که نفسانی فروشنده و » خریدار باید به نحوی ابراز شود بحثی نیست
اختلاف در نحوة بیان این اراده است. نظر مشهور فقه امامیه این است که ایجاب و قبول باید
باشد » لفظی « و صدق مفهوم عقد و بالتبع شمول ادلة وجوب وفا در صورتی است که انشا با الفاظ
صورت گیرد. بر این امر ادعای اجماع نیز شده است. در عین حال بسیاری از فقهای متأخر به دلیل
عدم امکان اعتماد به اجماع مورد ادعا و این که افعال هم در صورتی که دلالت بر ارادة باطنی
طرفین عقد داشته باشند عرفا برای تحقق مفهوم عقد کافی اند و برخی دلایل دیگر در کلیة عقود
از جمله بیع معاطات )عقد فعلی( را جاری دانسته اند جز آنچه به موجب دلیل خاص باید ایجاب
و قبول لفظی داشته باشد )نجفی ج 22 ص 210 توحیدی ج 2 ص 144 192 حکیم ص 73
خوانساری ج 3 ص 71 ) .
این اختلاف آرا بین فقهای عامه نیز مشاهده می شود .
www.Prozhe.com - پروژه دات کام
به مالک بن انس و احمدبن حنبل نسبت داده اند که افعال به طور کلی می توانند قائم مقام انشای
لفظی باشند برخی از شافعیان با نظر مشهور فقهای شیعه همعقیده اند و برخی دیگر از آنها و
همچنین بعضی از حنفیان بین اشیای باارزش و کم ارزش قائل به تفصیل شده و معتقدند که
معاطات فقط در اشیای کم ارزش جاری است )گرجی ج 1 ص 5 نجفی ج 22 ص 210 .)
ممکن است « قانون مدنی ایران نیز با اعلام این که بیع » به دادوستد واقع گردد )مادة 339 ) و نیز
به طور کلی با پذیرش تحقق انشای عقود از طریق افعال )رجوع کنید به مادة 193 ( از نظریة
فقهای متأخر پیروی کرده است. مادة 557 قانون مدنی مصر نیز مجرد تراضی طرفین را در انعقاد
بیع کافی دانسته است. بنابراین بیع ممکن است با استفاده از لفظ کتابت حتی سکوت و به طور
کلی هرگونه فعل یا قول  در صورت دلالت بر رضای باطنی  واقع گردد )سنهوری ج 4 ص
41  42 .)
گذشته از نحوة ابراز ارادة باطنی تشریفات خاصی برای انعقاد عقد بیع وجود ندارد و صرف تحقق
تراضی موجب نقل مالکیت می شود. از این قاعده به عنوان اصل رضائی بودن بیع یاد می شود
)سنهوری ج 4 ص 50 کاتوزیان 1374 ش ص 91 (. با وجود این اصل رضائی بودن بیع بدون
استثنا نمانده و بنا به ضرورت در مواردی تابع تشریفات است مانند بیع صرف )خرید و فروش
طلا و شرط وقوع » قبض « نقره( که معامله است یا فروش اموال دولتی یا اموال محکوم علیه احکام
دادگاهها که باید از به فروش برسد » مزایده « طریق و یا بیع املاک ثبت شده به موجب مواد 46 و 47 قانون ثبت که بایستی به موجب سند رسمی باشد .
باید افزود که علی الاصول هرکس در خرید و فروش انتخاب طرف قرارداد تعیین شرایط و آثار
عقد آزاد است . از این اصل به عنوان اصل آزادی قراردادها )قانون مدنی مادة 10 ( یاد می شود.
در عین حال ضرورتهای اجتماعی و اقتصادی استثناهای فراوانی به این اصل وارد کرده است.
در » اخلاق « یا » نظم عمومی « قانونگذاران در مواردی که خطر باشد به سود عموم محدودیتهایی
پیش بینی کرده اند که به موجب آنها مالکین ملزم به فروش مال خود به دیگری می شوند یا از
فروش به شخص یا گروه معین منع می شوند به عنوان نمونه انحصار فروش آب دخانیات الزام
www.Prozhe.com - پروژه دات کام
مالکین به فروش اراضی و ساختمانها در مواردی که تملک آنها برای اجرای طرحهای مصوب
مراجع دولتی ضروری باشد 9 نظارت دولت بر قیمت و کیفیت کالاهای مصرفی الزام مالک مشاع
به فروش سهم خود در صورت عدم امکان تقسیم مال )قانون امور حسبی مادة 317 ) و مواردی از
این دست که می توان آنها را محدودیتهای انعقاد بیع نامید .
اینگونه محدودیتها از نظر فقهی بدین نحو قابل تبیین اند: اگرچه به موجب اطلاقات ادلة صحت
بیع حکم اولی آزادی طرفین در انشای عقد بیع است مصالح نوعی مسلمانان نیز از احکام اولی
است و مفروض بلکه قطعی است که محدودیتهای قانونی به نفع عموم وضع گردیده است. در این
صورت لاجرم در مقام تزاحم قطعا حکم مربوط به مصالح عمومی مقدم است حتی احتمال ترجیح
آن نیز کافی است )رجوع کنید به مظفر ج 3 ص 218  219 .)
اهلیت تصرف
طرفین در عقد بیع همانند سایر قراردادها بایستی از اهلیت قانونی برخوردار باشند یعنی متعاملین
باید کودک سفیه و دیوانه نباشند. اشخاص مست و بیهوش و خواب و در حال بیخبری نیز در
حکم محجورین اند و معامله با آنها باطل است )قانون مدنی مواد 195 1207 (. در عین حال
مادة 345 قانون مدنی علاوه بر آن اهلیت تصرف در مبیع و ثمن را برای طرفین عقد بیع ضروری
دانسته است . منظور از اهلیت تصرف یا به عبارت مناسب تر اختیار تصرف )کاتوزیان 1374 ش
ص 96 ( این است که خریدار و فروشنده اختیار تصرف در موضوع تعهد خود را داشته باشند
بنابراین اگر مالی بر اثر قرار دادگاه تأمین یا در مقام اجرای حکم توقیف شود مالک حق تصرف
در آن را ندارد و همچنین پس از صدور حکم توقیف ورشکسته نمی تواند اموال خود را بفروشد.
وکیل نیز باید در حدود نیابتی که موکل به او داده است عمل کند و اختیار انجام معاملة خارج از
حدود نمایندگی یا برخلاف مصلحت موکل را ندارد )قانون مدنی مادة 667 .)
موضوع عقد بیع
9 )رجوع کنید به لایحة قانونی نحوة خرید اراضی و املاک مورد احتیاج دولت و شهرداریها مصوب 3 آذر 8135 )
www.Prozhe.com - پروژه دات کام
عقد بیع دارای دو موضوع است: مبیع و ثمن. هر یک از این دو باید اوصافی داشته باشند که
وجود آنها در صحت بیع شرط است.
اوصاف مبیع
باشد باید هنگام عقد موجود باشد. خرید » عین معین «  هنگام عقد موجود باشد: اگر مبیع و
فروش مال معین که وجود خارجی ندارد باطل است )قانون مدنی مادة 361 ( زیرا بیع عقد
است » تملیکی « و طبعا باید مالی وجود داشته باشد تا به موجب عقد به خریدار منتقل شود. اگر
مبیع در حکم معین باشد )مقداری معین از شیئی متساوی الاجزا( باید تمام شی ء یا به مقداری که
موضوع بیع واقع شده وجود داشته باشد )کاتوزیان 1374 ش ص 105 (. بنابراین اگر یک
خروار از برنجهای موجود در انبار به خریدار فروخته شود بیع در صورتی درست است که این
» کلی « مقدار از برنج در انبار موجود باشد. در موردی که مبیع است لزومی ندارد که فروشنده
آن را هنگام عقد داشته باشد. در این فرض بایع » فرد « متعهد به تهیه و تسلیم مبیع است. سفارش
دادن کالاهای معین که امروزه متداول است نمونه ای از بیع کلی است و با انعقاد آن مالی به
خریدار تملیک نمی شود. به همین جهت اگر شرکت تولید کننده منحل شود یا کارخانة وی از
بین برود بیع باطل خواهد شد. به همین قیاس اگر بخشی از مبیع پیش از عقد از بین برود طبق
» انحلال عقود « قاعدة بیع به اعتبار موضوع آن به دو عقد درست )نسبت به مبیع موجود( و باطل
)نسبت به بخشی که از بین رفته( منحل می شود )قانون مدنی مادة 372 (. بعلاوه فرد )مشتری یا
بایع( ناآگاه حق فسخ معامله را دارد )بجنوردی ج » خیار تبعض صفقه « به استناد 3 ص 139
152  153 قانون مدنی مواد 372 441 443 ) .
 مبیع مالیت داشته باشد:
در عقود معاوضی مانند بیع مورد معامله باید حقیقتا یا اعتبارا مالیت داشته باشد. اطلاق مال به مبیع
وقتی صحیح است که منفعت عقلایی داشته باشد. بنابراین فروش یک حبه گندم غالبا چون منفعت
عقلایی ندارد و هم آن را مال نمی » عرف « است » ملک « شناسد صحیح نیست هرچند و تصرف
در آن بدون رضایت مالک روا نیست. در عین حال چنانچه بر معامله اکل مال به باطل صدق نکند
www.Prozhe.com - پروژه دات کام
و در نظر طرفین مبیع واجد ارزش باشد مانند خرید یادگارهای خانوادگی یا تصویری بخصوص به
استناد عمومات صحت بیع و تجارت باید قرارداد را نافذ دانست. 10
 مبیع قابل خرید و فروش باشد:
فقها ذیل شرط مالیت مبیع قابلیت نقل و انتقال آن را نیز ذکر کرده » اعتبار مالیت « اند. به نظر آنان
ناظر به اموالی است که شارع آن را مال بشناسد. بنابراین شراب و خوک که شرعا مال محسوب
نمی شوند قابل انتقال نیستند. همچنین مشترکات نظیر راهها پلها میدانگاههای عمومی آبهای
عمومی اراضی موات قبل از احیا را نمی توان منتقل کرد )انصاری همانجا قانون مدنی مواد
23  27 (. ارادة مالک نیز می تواند برای همیشه یا مدت معین مال را غیرقابل فروش سازد نمونة
بارز آن وقف است که جز در موارد خاص قابلیت فروش ندارد )انصاری همانجا نجفی ج 22 ص
356 به بعد قانون مدنی مادة 349 (. حفظ منافع عموم نیز ایجاب می کند که دولت برای مختل
نشدن نظم جامعه خرید و فروش بعضی از اموال را منع کند مانند فروش مواد مخدر )لایحة قانونی
تشدید مجازات مرتکبین جرائم مواد مخدر مصوب 19 خرداد 1359 مواد 2  10 ) و خرید و
فروش اسلحه )قانون تشدید مجازات قاچاق اسلحه و مهمات و قاچاقچیان مسلح مصوب 26
بهمن 1350 مواد 1  2(. با وجود این در موارد تردید اصل قابلیت نقل و انتقال را از عمومات
ادلة صحت عقود می توان استفاده کرد بنابراین منع نقل و انتقال محتاج دلیل است.
 مبیع معلوم و معین باشد :
مقصود از معلوم بودن این است که مبیع مبهم نباشد. خریدار یا فروشنده هر دو باید بدقت بدانند
که چه چیزی می گیرند و در برابر آن چه می دهند. در این حکم بین شیعه و عامه اختلافی نیست
)انصاری ص 189  190 نجفی ج 22 ص 405 به بعد جزیری ج 2 ص 214 (. معین بودن
10 )حسینی عاملی ج 4 ص 219  221 ابن عابدین ج 4 ص 501 انصاری ص 161 طباطبائی یزدی حاشیة المکاسب ص 13 کاسانی
ج 5 ص 140  146 قانون مدنی مادة 215 )
www.Prozhe.com - پروژه دات کام
مصادیق « مبیع بدین معنی است که مبیع یکی از دو یا چند چیز معلوم نباشد. پس اگر یک کالا
» مختلف باشد و موضوع عقد بیع واقع شود تردیدی در بطلان عقد وجود ندارد )انصاری ص
195 (. حکمت این شروط آن است که با رعایت نشدن این شرط معامله غرری )جهل توأم با
خطر( و مشمول نهی نبوی خواهد بود . حتی اگر در سند یا دلالت حدیث نبوی تردید شود نسبت
به بنای عقلا بر اقدام نکردن به معاملة غرری جای هیچگونه بحث و تأمل نیست )گرجی ج 1 ص
25 ) . » عین معین « مبیع در تمامی موارد یکسان نیست. در مواردی که مبیع » معلوم بودن « باشد باید
خود مبیع معلوم باشد و چنانچه مبیع دارای افرادی باشد که از لحاظ ارزش و اوصاف یکسان اند
می توان یکی از آنها را مورد بیع قرار داد )انصاری همانجا مقدس اردبیلی ج 8 ص 181  182 )
فقط کافی است که مقدار و جنس و وصف مبیع برای خریدار معلوم باشد تا عقد غرری محسوب
نشود )قانون مدنی مادة 342 باشد » کلی « (. در مواردی که مبیع باید مقدار جنس و وصف مبیع
در قرارداد ذکر شود. تفاوت رفع ابهام در مبیع معین و کلی این است که در اولی علم طرفین
در مورد وصف » توافق طرفین « کافی است در حالی که و جنس و مقدار در دومی ضروری است.
اگر مصادیق مبیع در بیع کلی از حیث ارزش متفاوت باشد فروشنده باید فردی را تسلیم کند که
عرفا معیوب نباشد )قانون مدنی مادة 279 (. به هرحال ضابطة صحت بیع این است که عقد غرری
نباشد صدق غرر نیز موکول به حکم عرف است )نجفی ج 22 ص 408 ( برای مثال فقها فروش
میوه ها را پیش از ظهور بر درخت و زرد یا سرخ شدن آن )اصطلاحا به همین دلیل )» بدو صلاح «
جایز نمی دانند )رجوع کنید به نجفی ج 24 ص 59 69  70 ) . در برخی موارد فروشنده با ارائة
از مبیع رفع ابهام می کند. ارائة نمونه » نمونه « طرفین را از ذکر اوصاف مبیع در عقد بی نیاز می
کند ولی اگر اوصافی که برای مبیع در قرارداد آمده با نمونه مطابقت نداشته باشد این بحث پیش
می آید که کدامین اوصاف باید ملاک قرار گیرد؟ قانون مدنی در صورت عدم تطبیق مبیع با
نمونه به مشتری حق فسخ می دهد )قانون مدنی مادة 354 ( ولی فرض دوگانگی مبیع ظاهرا
مسکوت است. در این ارزیابی داوری عرف را باید در نظر داشت و به قصد واقعی طرفین توجه
تعارض وصف « نمود. شاید با استفاده از قاعدة فقهی معروف و » اشاره و مقدم دانستن اشاره بتوان
گفت که در این باب قصد واقعی طرفین از روی نمونه )اشاره( به دست می آید )طباطبائی یزدی
العروة الوثقی ج 2 ص 855 ) .
www.Prozhe.com - پروژه دات کام
با اینکه صحت بیع به معلوم بودن مقدار و جنس و وصف مبیع منوط است در مواردی که نسبت
به وجود این شرایط تردید وجود داشته باشد می توان وجود آنها را ضمن عقد بیع شرط کرد. اگر
این شرط در مورد جنس مبیع )مادة 243 با استفاده از ملاک مادة 235 قانون مدنی( و از
باشد که » اوصاف جوهری « اساس تراضی طرفین را تشکیل می دهد و مبیع فاقد آن جنس خاص
باشد بیع به علت تحقق نیافتن قصد طرفین باطل است )انصاری ص 194 قانون مدنی مادة 353 )
مثلا گلدانی به شرط آنکه از جنس طلا باشد فروخته شود و بعد معلوم شود مفرغی است. لیکن
باشد » وصف مبیع « اگر شرط به عنوان و در واقع مبیع کمتر یا بیشتر از مقدار مشروط باشد این
شرط اثر شرط صفت را دارد یعنی اگر مقدار آن کمتر باشد مشتری و اگر بیشتر باشد بایع حق
فسخ دارد مگر اینکه طرفین به محاسبة زیادی و نقصان تراضی کنند )قانون مدنی مادة 355 (. اما
اگر مقدار مبیع در عقد معلوم باشد و هنگام تسلیم کمتر از مقدار تعیین شده باشد مشتری حق دارد
که بیع را فسخ کند یا ثمن را به میزان مبیع بپردازد و اگر مبیع زیادتر از مقدار معین باشد زیاده به
بایع تعلق می گیرد )قانون مدنی مادة 384 ) . در این فرض مقداری که در عقد ذکر شده وصف
مبیع نیست تا در صورت کشف خلاف حق فسخ ایجاد کند بلکه ذکر مقدار برای بیان میزان تعهد
دو طرف است . فسخ مشتری نیز به استناد تبعض صفقه است نه تخلف وصف به همین دلیل بایع
حق فسخ عقد را ندارد زیرا علی الاصول او باید از مقدار مبیع آگاه باشد و اگر زیانی هم به بار
آید ناشی از تقصیر خود اوست )حسینی عاملی ج 4 ص 743  744 انصاری همانجا نجفی ج
23 ص 228 به بعد( .
 توابع مبیع :
بعضی از اموال دارای توابعی است که وجود آن برای استفاده از مبیع ضرورت دارد یا عرفا با مورد
معامله یک مال را تشکیل می دهد. این توابع ممکن است مستقلا نیز قابل داد و ستد باشد ولی در
نگاه عرف چنان با مبیع وابستگی دارد که در قرارداد ذکری از آن نمی رود مانند درختان و امتیاز
آب و برق نسبت به بیع خانه . تشخیص این توابع است حتی جهل فروشنده » عرف « بسته به نظر و
خریدار خللی به تبعیت نمی رساند و فروشنده به تسلیم مبیع و توابع عرفی آن ملزم است. در عین
حال اگر حکم عرف روشن نباشد و توابع نیز مستقلا قابل خرید و فروش بوده و قرینه ای که
www.Prozhe.com - پروژه دات کام
قصد طرفین را روشن کند وجود نداشته باشد اصل استصحاب اقتضا می کند که آن شیء جزو
مبیع نبوده و در ملکیت فروشنده باقی بماند )جزیری ج 2 ص 286 به بعد قانون مدنی مواد
359  360 برای دیدن ملاک تمیز توابع در قوانین مصر سوریه عراق لیبی و لبنان رجوع کنید
بهسنهوری ج 4 ص 578 به بعد(.
قدرت تسلیم مبیع:
توانایی تسلیم مبیع یکی از شروط صحت عقد بیع است . فقهای امامیه این شرط را در مبحث
شروط عوضین ذکر و بر آن ادعای اجماع کرده اند )انصاری ص 185  186 نجفی ج 22 ص
384 (. مذاهب چهارگانة اهل سنت نیز در این امر متفق اند ولی فقهای ظاهریه قدرت بر تسلیم را
شرط صحت عقد نمی دانند )زحیلی ج 4 ص 431  432 ) . در عین حال در تحلیل حقوقی
مبنای بطلان عقدی
که فروشنده قدرت تسلیم ندارد اختلاف نظر هست: بعضی گفته اند که این شرط از توابع مالیت
داشتن مبیع است چیزی که قابل تسلیم نباشد مال نامیده نمی شود 11 گروه دیگر بطلان بیع را ناشی
از ماهیت حقوقی معاوضه دانسته اند زیرا هدف اصلی از خرید و فروش امکان انتفاع از کالاست
که این هدف جز با تسلیم آن امکان ندارد. برخی نیز نهی از معامله غرری را مبنای بطلان می دانند
)حکیم ص 395 به بعد انصاری ص 186  187 (. در هر حال چون در عقد بیع تعهد طرفین امر
مرکبی تشکیل داده است لزوما با فقدان ایفای تعهد در یک طرف تعهد طرف دیگر انحلال می
یابد.
فروشنده در صورتی که خریدار به آن آگاه باشد موجب تحقق خیار فسخ » ناتوانی موقت « به نفع
وی نخواهد بود چون فرض این است که او تأخیر در تسلیم را پذیرفته است در حالی که جهل او
مانند این است که تسلیم مبیع در موعد معین به طور ضمنی شرط شده باشد. در تعذر « فقه این خیار
11 )کاتوزیان 1374 ش ص 140 .)
www.Prozhe.com - پروژه دات کام
» عارضی « نام دارد. در صورتی که ناتوانی فروشنده » تسلیم و سبب آن قوة قاهره باشد فروشنده
بدون الزام به پرداخت خسارت از تعهد معاف است )قانون مدنی مواد 227 229 .) در غیر این
صورت مشتری حق فسخ عقد و مطالبة خسارات را خواهد داشت. قدرت تسلیم در موعدی که
مبیع باید تسلیم شود معتبر است. بنابراین ممکن است که هنگام عقد این قدرت نباشد ولی در
موعد تسلیم فروشنده قادر به تسلیم باشد )قانون مدنی مواد 370  371 (. قدرت خریدار به تسلم
مبیع نیز مصحح عقد است ولو بایع قادر به تسلیم نباشد )قانون مدنی مواد 348 373 ) .
اگر صرفا قسمتی از مبیع قابل تسلیم باشد قاعدة انحلال عقد واحد به عقود متعدد جاری و بیع به
همان نسبت صحیح است ولی برای آنکه از تجزیة مبیع زیانی متوجه خریدار نشود او حق دارد که
تبعض « از خیار استفاده کرده عقد را فسخ نماید )کاتوزیان » صفقه 1374 ش ص 144  149 .)
اوصاف ثمن
در ثمن نیز همان شروط مبیع باید لحاظ شود. بنابراین در مواردی هم که ثمن پول نقد است باید
خریدار و فروشنده به مقدار و چگونگی آن آگاه باشند. مثلا فروش مال در برابر هزار واحد پول
خارجی باطل است. درج شرطی هم که موجب جهل به ثمن شود از اسباب بطلان است مانند تعهد
به پرداختن نفقه ی



برچسب ها : ,

بسته‌های مصرفی اینترنت

بسته‌های مصرفی اینترنت

ویژه سیم‌کارت دیتا
بسته‌های اینترنت سیم‌کارت دیتای رایتل، با حجم ترافیک‌های متنوع و سرعت حرفه ای جهت پاسخگویی به نیازهای شما مشترکین گرامی طراحی شده است. در صورت خرید بسته‌های بلند مدت، امکان استفاده از حجم ترافیک رایگان ویژه وب‌سایت و اپلیکیشن‌های آپارات، آپارات کودک و فیلیمو نیز به‌صورت هدیه در نظر گرفته شده است. همچنین خرید این بسته‌ها شامل تخفیف، حداکثر تا 15% نسبت به بسته‌های 30 روزه و کمتر، می‌باشد.
با پایان یافتن حجم ترافیک هدیه یا خریداری‌شده اولیه، مشترکان سیم‌کارت دیتای رایتل می‌توانند متناسب با نیاز خود، هریک از بسته‌های مندرج در جدول زیر را خریداری و در هزینه اینترنت خود نسبت به مصرف تعرفه آزاد، صرفه‌جویی نمایند.

* حجم ترافیک اختصاصی هدیه رایتل، ویژه استفاده از وب سایت ها و اپلیکیشن های آپارات، آپارات کودک و فیلیمو http://www.aparat.com ، http://www.filimo.com ، http://www.aparat.com/kids در نظر گرفته شده است؛ به این ترتیب که در زمان استفاده شما مشترک عزیز، از وب سایت ها و اپلیکیشن های مذکور، از حجم ترافیک اختصاصی هدیه کسر می گردد.
** قیمت‌ها بدون مالیات برارزش افزوده می‌باشند.

نحوه خرید

برای خرید و فعال‌سازی هر کدام از بسته‌ها می‌توانید از یکی از روش های زیراستفاده نمایید:

  1. خرید از طریق وب‌سایت رایتل/ صفحه اصلی خرید بسته
  2. خرید از طریق سامانه مدیریت حساب
  3. خرید از طریق سامانه پیام کوتاه 2020
  4. فروشگاه های رایتل
  5. مراجعه حضوری به یکی از نمایندگان فروش و خدمات

نکات و شرایط

  • کلیه قیمت‌های مندرج بدون احتساب مبلغ مالیات بر ارزش افزوده است.
  • ساعات افت مصرف از 2:00 الی 8:00 بامداد می‌باشد.
  • احتمال تغییر در سرعت اینترنت، بر اساس ترافیک شبکه و در مناطق جغرافیایی مختلف وجود دارد.
  • استفاده از حجم ترافیک بسته‌های اینترنت، تنها در مناطق تحت پوشش شبکه نسل های نوین ارتباطی رایتل (3G/4G) امکان‌پذیر است. در مناطق خارج از پوشش‌دهی رایتل، استفاده از خدمات پایه، شامل تماس صوتی، پیامک و اینترنت، تحت پوشش خدمت رومینگ ملی (شبکه نسل دوم / 2G اپراتورهای میزبان) مطابق تعرفه های عادی شبکه رایتل (خارج از بسته) میسر است
بسته اینترنت 15 روزه حرفه ای 0.5 0 - 70,000 On 13344
بسته اینترنت 30 روزه
(0.4 GB)
حرفه ای 0.4 0 - 100,000 On 13431
بسته اینترنت 30 روزه
(1 GB)
حرفه ای 1 0 - 129,000 On 13432
بسته اینترنت 30 روزه
(3 GB)
حرفه ای 3 3 - 150,000 On 13433
بسته اینترنت 30 روزه
(7 GB)
حرفه ای 7 7 - 280,000 On 13434
بسته اینترنت 30 روزه
(12 GB)
حرفه ای 12 12 - 400,000 On 13435
بسته اینترنت 30 روزه – ویژه ساعات افت مصرف حرفه ای 0 30 - 100,000 On 13436
بسته اینترنت 90 روزه
(9 GB)
حرفه ای 9 9 0.90 423,000 On 13439
بسته اینترنت 90 روزه
(21 GB)
حرفه ای 21 21 1 789,600 On 13440
بسته اینترنت 90 روزه
(36 GB)
حرفه ای 36 36 1 1,128,000 On 13441
بسته اینترنت 180 روزه
(18 GB)
حرفه ای 18 18 1 810,000 On 13444
بسته اینترنت 180 روزه
(42 GB)
حرفه ای 42 42 1 1,512,000 On 13445
بسته اینترنت 180 روزه
(72 GB)
حرفه ای 72 72 1 2,160,000 On 13446
بسته اینترنت 365 روزه
(36 GB)
حرفه ای 36 36 1 1,530,000 On 13449
بسته اینترنت 365 روزه
(84 GB)
حرفه ای 84 84 1 2,856,000 On 13450
بسته اینترنت 365 روزه
(144 GB)
حرفه ای 144 144 1 4,080,000 On 13451


برچسب ها : ,

بسته‌های مصرفی پیامک

بسته‌های مصرفی پیامک

ویژه سیم‌کارت های دایمی و اعتباری
برای صرفه‌جویی در هزینه ارسال پیامک ، بسته‌های پیامکی به شرح جدول زیر عرضه می‌شوند.
برای خرید و فعال‌سازی هر کدام از بسته‌ها می‌توانید از یکی از روش‌های زیراستفاده نمایید:

  1. خرید از طریق سامانه کد دستوری USSD) *142#)  (برای اطلاعات بیشتر به صفحه کدهای دستوری مراجعه نمایید.)
  2. خرید از طریق وب‌سایت رایتل/ صفحه اصلی خرید بسته
  3. خرید از طریق سامانه مدیریت حساب
  4. خرید از طریق سامانه پیام کوتاه 2020
  5. فروشگاه های رایتل
  6. مراجعه حضوری به یکی از نمایندگان فروش و خدمات

بسته‌های پیامک – سیم‌کارت دایمی و اعتباری

* قیمت‌ها بدون مالیات برارزش افزوده می‌باشند

صد پیامک فارسی 30 19% 8,000 1#*2*1*142*
صد پیامک انگلیسی 30 13% 20,000 2#*2*1*142*
دویست پیامک ترکیبی فارسی و انگلیسی 60 18% 27,000 3#*2*1*142*
پانصد پیامکی فارسی 60 29% 35,000 4#*2*1*142*
پانصد پیامکی انگلیسی 60 23% 88,000 5#*2*1*142*
پانصد پیامک ترکیبی فارسی و انگلیسی 60 21% 65,000 6#*2*1*142*


برچسب ها : ,

طرح ویژه انتخاب شماره

طرح ویژه انتخاب شماره

شانس را به انتخاب تبدیل کنید
در کمپین انتخاب شماره رایتل، می‌توانید سیم‌کارت دایمی رایتل را با شرایط زیر خریداری نمایید:

در کمپین انتخاب شماره، شرایطی اتخاذ شده تا متقاضیان سیم‌کارت‌های دایمی رایتل بتوانند شماره مورد نظر خود را با همان قیمت سابق، یعنی 120 هزار تومان و بدون پرداخت قیمتی بالاتر، ثبت‌نام و فعال‌سازی نمایند.

خریداران سیم‌کارت دایمی رایتل، مجموعه‌ای از محصولات و خدمات رایتل را به عنوان هدیه به شرح زیر دریافت خواهند نمود:

هدیه سیم کارت های دایمی

* قیمت‌ها بدون احتساب مبلغ مالیات برارزش افزوده می‌باشد.
** سقف مصرف منصفانه برای تماس صوتی10,000 دقیقه و برای پیامک و پیام چند‌رسانه‌ای 10,000 عدد می‌باشد.
*** حجم ترافیک اختصاصی هدیه رایتل، ویژه استفاده از وب سایت ها و اپلیکیشن های آپارات، آپارات کودک و فیلیمو http://www.aparat.com ، http://www.filimo.com ، http://www.aparat.com/kids در نظر گرفته شده است؛ به این ترتیب که در زمان استفاده شما مشترک عزیز، از وب سایت ها و اپلیکیشن های مذکور، از حجم ترافیک اختصاصی هدیه کسر می گردد.

کلیه مشترکین سیم‌کارت‌ دایمی مشمول دریافت یک عدد سیم‌کارت دیتا یا اعتباری هدیه، خواهند شد که علاوه بر هدایای استثنایی بسته آغازین سیم‌کارت‌های دایمی، هدایای زیر نیز برای سیم کارت دیتا یا اعتباری هدیه، در نظر گرفته شده است:

بسته آغازین سیم کارت اعتباری هدیه بسته آغازین سیم کارت دیتای هدیه

  • مدت اعتبار کلیه هدایا 30 روز بوده و پس از اولین استفاده از سیم‌کارت محاسبه می‌گردد. لازم به ذکر است که پس از اتمام مدت اعتبار، هدایای مذکور قابل استفاده نخواهد بود.
  • در صورت عدم استفاده از سیم‌کارت پس از 60 روز از تاریخ ثبت نام، هدایای فوق منقضی می‌گردد.
  • برخورداری از خدمات سرویس اینترنت نسل چهارم رایتل بدون نیاز به تعویض سیم کارت با قرار داشتن در محدوده پوشش دهی 4G و فعال بودن تنظیمات اینترنت نسل چهارم دستگاه شما در کلیۀ طرح های رایتل فراهم می باشد.
  • استفاده از کلیه هدایای بسته آغازین (شامل تماس صوتی، پیامک، و اینترنت) تنها در مناطق تحت پوشش شبکه نسل های نوین رایتل امکان پذیر است؛ در مناطق خارج از پوشش دهی رایتل، استفاده از خدمات پایه، شامل تماس صوتی، پیامک و اینترنت تحت پوشش خدمت رومینگ ملی (شبکه نسل دوم / 2Gاپراتورهای میزبان) و مطابق تعرفه‌های عادی شبکه رایتل (خارج از بسته) میسر است.
  • اتباع خارجی مقیم ایران، مشمول این طرح نمی‌گردند.
  • ساعات افت مصرف از 2:00 الی8:00 بامداد می‌باشد.

نحوه ثبت ‌نام

شماره انتخابی: فقط با 120 هزار تومان *
شماره تصادفی: با 50% تخفیف و به قیمت 60 هزار تومان*
تماس صوتی، پیامک و پیام چندرسانه ای درون شبکه نامحدود ** 30
اینترنت 3G/4G 1 گیگابایت 30
حجم ترافیک اختصاصی*** 1 گیگابایت 30
تماس صوتی درون شبکه 10,000 دقیقه 30
پیامک درون شبکه 10,000 پیامک 30
اینترنت 3G/4G 50 مگابایت 30
اینترنت 3G/4G 1 گیگابایت (ساعات افت مصرف) 30
پیامک درون شبکه 1000 عدد 30


برچسب ها : ,

بسته های اینترنت دایمی و اعتباری

بسته های اینترنت دایمی و اعتباری

با پایان یافتن حجم اینترنت بسته آغازین، شما می‌توانید مطابق نیاز خود، هر یک از بسته‌های مندرج در جدول زیر را خریداری و به میزان قابل توجهی در هزینه مصرفی اینترنت، صرفه جویی نمایید. در صورت خرید بسته‌های بلند مدت، امکان استفاده از حجم ترافیک رایگان ویژه وب‌سایت و اپلیکیشن‌های آپارات، آپارات کودک و فیلیمو نیز به‌صورت هدیه در نظر گرفته شده است.
برای خرید و فعال‌سازی هر کدام از بسته‌ها می‌توانید از یکی از روش های زیراستفاده نمایید:

  1. خرید از طریق سامانه کد دستوری USSD) *142#)  (برای اطلاعات بیشتر به صفحه کدهای دستوری مراجعه نمایید.)
  2. خرید از طریق وب‌سایت رایتل/ صفحه اصلی خرید بسته
  3. خرید از طریق سامانه مدیریت حساب
  4. خرید از طریق سامانه پیام کوتاه 2020
  5. فروشگاه های رایتل
  6. مراجعه حضوری به یکی از نمایندگان فروش و خدمات
 
 

 

 
  اینترنت پایه یک روزه 0.2 گیگابایتی 0.2 - - 1 1#*1*1*1*142* 20,000
  اینترنت پایه یک روزه 0.8 گیگابایتی 0.8 - - 1 2#*1*1*1*142* 70,000
  اینترنت پایه سه روزه 0.3 گیگابایتی 0.3 - - 3 3#*1*1*1*142* 40,000
  اینترنت پایه هفت روزه 0.2 گیگابایتی 0.2 - - 7 4#*1*1*1*142* 30,000
  اینترنت پایه هفت روزه 1.2+5 گیگابایتی 1.2 5 - 7 5#*1*1*1*142* 90,000
  اینترنت پایه 30 روزه 0.5+0.5 گیگابایتی 0.5 0.5 - 30 6#*1*1*1*142* 90,000
  اینترنت پایه 30 روزه 1.5 گیگابایتی +5000 دقیقه مکالمه درون شبکه 1.5 0 - 30 7#*1*1*1*142* 125,000
  اینترنت پایه 90 روزه 4+4 گیگابایتی 4 4 0.4 90 8#*1*1*1*142* 240,000
  اینترنت پایه 180 روزه 9+9 گیگابایتی 9 9 0.9 180 9#*1*1*1*142* 450,000
  اینترنت پایه یک ساله 36 گیگابایتی 36 - 1 360 10#*1*1*1*142* 1,100,000
  اینترنت حرفه ای یک روزه 0.3 گیگابایتی 0.3 - - 1 1#*3*1*1*142* 30,000
  اینترنت حرفه ای سه روزه 0.4 گیگابایتی 0.4 - - 3 2#*3*1*1*142* 50,000
  اینترنت حرفه ای هفت روزه 3+ 10 گیگابایتی 3 10 - 7 3#*3*1*1*142* 170,000
  اینترنت حرفه ای هفت روزه 0.6+0.5 گیگابایتی 0.6 0.5 - 7 4#*3*1*1*142* 55,000
  اینترنت حرفه ای هفت روزه 2.5+2 گیگابایتی 2.5 2 - 7 5#*3*1*1*142* 120,000
  اینترنت حرفه ای 10 روزه 0.35 گیگابایتی 0.35 - - 10 6#*3*1*1*142* 60,000
  اینترنت حرفه ای 30 روزه 3 گیگابایتی 3 3 - 30 7#*3*1*1*142* 150,000
  اینترنت حرفه ای 30 روزه 7 گیگابایتی 7 - - 30 8#*3*1*1*142* 270,000
  اینترنت حرفه ای 30 روزه 2+2 گیگابایتی +5000 دقیقه مکالمه درون شبکه 2 2 - 30 9#*3*1*1*142* 175,000
  اینترنت حرفه ای شبانه 30 روزه 10 گیگابایتی - 10 - 30 10#*3*1*1*142* 150,000
  اینترنت حرفه ای 90 روزه 15 گیگابایتی 15 - 1 90 11#*3*1*1*142* 485,000
  اینترنت حرفه ای 180 روزه 21+21 گیگابایتی 21 21 1 180 12#*3*1*1*142* 890,000
  اینترنت حرفه ای یک ساله 50+50 گیگابایتی 50 50 1 360 13#*3*1*1*142*


برچسب ها : ,

سرویس اینترنت پرسرعت همراه

 

دسترسی سریع از هر نقطه به دنیای اطلاعات
از اينترنت موبايل پر سرعت ، در هر زمان و مکان حتی در حال حرکت لذت ببريد. با کمک این فناوری دسترسي شما به کليه خدمات و سرويس‌های اينترنت با سرعتي بیش از ۱۰ برابر GPRS برقرار خواهد شد.

ويژگي‌ها و مزايا

  • اتصال سريعتر : رايتل براي مشترکین خود امکان دسترسی به سرعت‌های مختلف اینترنت همراه را با بکارگیری نسل‌های پیشرفته مخابراتی فراهم آورده است.
  • محتواي همراه غني‌تر : از میان برنامه‌های متنوع تلویزیونی و ویدئویی، برنامه دلخواهتان را تماشا کنید.
  • مکالمه همزمان با دانلود : شبکه 3G/4G رایتل به شما امکان می‌دهد تا در حین دانلود یک فایل، بدون اینکه وقفه‌ای اتفاق بیفتد، به تماس های خود پاسخ دهید.

هزینه

برای استفاده از سرویس اینترنت علاوه بر استفاده آزاد، مشترکین می‌توانند جهت بهره‌مندی از تعرفه‌های مقرون به صرفه از بسته‌های اینترنتی رایتل استفاده کنند.
برای آگاهی از قیمت بسته ها به قسمت مدیریت حساب کاربری مراجعه نمایید



برچسب ها : ,

سرویس راینواز

سرویس راینواز

با سرویس راینواز رایتل شما (مشترکین سیم‌کارت‌های دایمی و اعتباری) می‌توانید به جای بوق معمولی، لذت شنیدن قطعه موسیقی و یا آهنگ انتخابی مورد علاقه‌تان را با مخاطب خود در زمان انتظار پیش از برقراری مکالمه به اشتراک بگذارید. شما می‌توانید از میان انواع مختلف موسیقی اعم از کلاسیک، سنتی، پاپ، متن فیلم، سریال و غیره، راینواز مورد علاقه خود را جستجو و انتخاب نمایید.

شرح مختصری از خدمات سرویس

  • اختصاص یک یا چند راینواز به شخص و یا گروهی از اشخاص در زمان‌های دلخواه
  • عدم پخش راینواز برای فرد و یا گروهی از افراد
  • هدیه دادن راینواز به سایر مشترکین رایتل
  • کپی کردن راینواز سایر مشترکین رایتل
  • پیشنهاد موسیقی مورد علاقه خود به رایتل

نحوه کارکرد

امکان فعالسازی سرویس راینواز به دو روش زیر امکانپذیر می باشد:

  • روش اول:
    جهت ثبت نام سرویس راینواز به سامانه مدیریت حساب مراجعه و از قسمت "محصولات من" سرویس راینواز را فعال نمایید. پس از دریافت پیامک فعال‌سازی حاوی رمز عبور، به سامانه راینواز مراجعه و از خدمات آن بهره‌مند شوید.
  • روش دوم:
    همچنین می‌توانید با ارسال دستور ON RBT به سامانه پیامکی 2020 سرویس راینواز خود را فعال نمایید.

هزينه

هزينه خريد هر راينواز حداکثر 3,000 ريال مي‌باشد که اين مبلغ جهت استفاده از سرويس راينواز در يک دوره زماني مشخص مي‌باشد و هيچ‌گونه هزينه ماهيانه، هزينه فعال‌سازي يا هزينه تغيير تنظيمات را براي مشترک در بر نخواهد داشت.
هزينه خريد راينواز از حساب مشترک سيم‌کارت اعتباري رايتل به‌صورت ريالي کسر مي‌شود و به صورتحساب مشترک سيم‌کارت دايمي رايتل اضافه مي‌شود.

نکته: دوره اعتبار هر راينواز 30 روز مي‌باشد که در صورت عدم حذف راينواز توسط مشترک پس از پايان هر دوره ، به‌صورت خودکار تمديد مي‌گردد.

جهت کسب اطلاعات بيشتر در مورد نحوه استفاده، به راهنماي راينواز مراجعه فرماييد



برچسب ها : ,
ليست صفحات
تعداد صفحات : 9
صفحه قبل 1 2 3 4 5 6 7 8 9 صفحه بعد
.

خريد ساعت مچي

|

صفحات پاپ آپ popup window

مشاهده صفحه جديد